Hoe Den Helder zijn station het centrum uit schopte

Station Den Helder in 1957. Foto: collectie Peter Collet

Station Den Helder in 1957. Foto: collectie Peter Collet

Het eerste station Den Helder was een robuust, maar sierlijk hoofdgebouw met twee kleine zijvleugels. Op de begane grond waren het plaatskaartenkantoor, een goederenloods en de eerste, tweede en derde klasse wachtruimten. Op de eerste verdieping was een dienstwoning, die doorgaans bestemd was voor de stationschef. Het gebouw was niet uitbundig gedecoreerd, op een aantal sierlijsten en wat siermetselwerk na. Het was een streng maar zeker niet onaangenaam gebouw, met als enige uitspatting een halfronde uitbouw op het dak, waarin de stationsklok was geplaatst.

Station Den Helder was exact gelijk aan station Alkmaar. Beide waren standaardstations van de derde klasse. Het eeneiige tweelingschap tussen Alkmaar en Den Helder duurde overigens maar zeven jaar. In 1872 kreeg station Den Helder een enorme uitbreiding, waarbij de linkervleugel drie keer en de rechtervleugel zelfs vier keer groter werd. Die vleugel is toen ook aanzienlijk verbreed. Het hoofdgebouw zelf kreeg een uitbouw aan de stadskant, geheel in dezelfde stijl als het station. Deze toevoeging had niet alleen voor het publiek, maar ook voor de bewoner van de dienstwoning een groot voordeel. Die kreeg er opeens een ruim dakterras bij.

De spoorlijn liep in 1865 door een nog betrekkelijk maagdelijke polder, zo ver mogelijk richting Marsdiep. Het emplacement eindigde op een steenworp afstand van het Helders Kanaal en een kleine honderd meter van de zeedijk. Het lag ongeveer in het midden tussen de Marinewerf Willemsoord in het oosten en het oude Den Helder – een betrekkelijk compacte kern pal naast Fort Erfprins – in het westen. Het station was een stuk verder naar het zuiden geplaatst, een beetje in niemandsland zo op het oog. Maar eigenlijk was die plek heel doordacht.

Het station stond vlakbij de Vijfsprong, een knooppunt van wegen door de polder. De weg het dichtst in de buurt, de latere Spoorstraat, voerde direct naar Willemsoord. Twee andere wegen, één naar het noorden richting de brug over het Helders Kanaal en een ander naar het zuidoosten richting Binnenhaven, gaven de contouren van het emplacement aan. De twee andere wegen liepen naar Huisduinen en, via een kleine omweg, naar Den Helder en fort Erfprins. Kortom, het station lag bij die Vijfsprong heerlijk centraal (al was het na 1865 geen vijfsprong meer omdat een van de wegen gedeeltelijk onder het emplacement was verdwenen. Maar dit volkomen terzijde).

Met de leegte rond het spoor was het trouwens redelijk snel gedaan. De treinbaan begon dienst te doen als een soort omgekeerde groeistok. De bebouwing kroop in een gestaag tempo naar het zuiden. Al in 1880 was een flink deel van het terrein tussen het emplacement en Willemsoord bebouwd. En volgens een kaart uit 1917, een halve eeuw na de opening van de spoorlijn, was vrijwel het hele gebied tussen de oude kern van Den Helder, het station en Willemsoord rood gekleurd.

Daarmee begon de positie van het spoor geleidelijk te veranderen. Waar het ooit lekker centraal lag, begon het nu aan alle kanten het verkeer te belemmeren. Die handige groeistok was langzamerhand een dwars door de stad snijdende barrière geworden. Eind jaren twintig, begin jaren dertig begonnen steeds meer Heldenaren te mopperen op hun station. Na de uitbreiding van 1872 was er vrijwel niets meer aan gebeurd. Ruim een halve eeuw later vonden de meesten het te klein, te oud en te aftands. Ze wilden wat nieuws. Dat kregen ze ook.

Advertisements

One thought on “Hoe Den Helder zijn station het centrum uit schopte

  1. Fascinerend op de foto ook: marinekantine ’t Huys Tydtverdrijf moet daar gloednieuw zijn (inmiddels gesloopt), zo ook de Ford-garage (idem). Je ziet fort Navgis nog (gesloopt) en rechts het harmonicadak van drukkerij De Boer (gesloopt). Boven de bomen is de villa van Schreuder goed te zien. En die is niet gesloopt! Want nu al zowat 25 jaar het kantoor van de trotse Helderse Courant.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s