Koninklijke bezoeken tussen Alkmaar en Den Helder

De koninklijke trein vertrekt uit Den Helder. Foto: Peter Collet

De koninklijke trein vertrekt uit Den Helder. Foto: Peter Collet

Om te zeggen dat de Oranjes kind aan huis waren in Alkmaar en de Noordkop, is wat overdreven. Maar ze kwamen er graag. En als ze kwamen, gebeurde dat in de tweede helft van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw bijna altijd per spoor. Want, waar zouden ze zijn zonder de trein?

Een niet te missen gelegenheid was natuurlijk op 8 oktober 1873, tijdens het derde eeuwfeest van Alkmaars Ontzet. De koning kwam om twaalf uur ’s middags aan met een groot gevolg op station Alkmaar, waar onder vele anderen de gemeenteraad, de feestcommissie en de schutterij op hem stonden te wachten. Toen zijn trein arriveerde, klonk een eresaluut uit het geschut dat vlakbij het station stond opgesteld.

Daarna trok de koning in een lange optocht, vooraf gegaan door schutterij en fanfares en gevolgd door vele rijtuigen, naar de stad. Daar bekeek hij in het stadhuis enkele originele, uit de tijd van het beleg van Alkmaar stammende documenten, luisterde hij naar fanfares, plaatste de sluitsteen van het monument Alcmaria Victrix, luisterde naar een feestrede van Nicolaas Beets, aanschouwde een historische optocht, dineerde en genoot van nog een concert en een groot vuurwerk. Ruim acht uur was de koning onder de pannen in Alkmaar. Daarmee vergeleken is zelfs de meest uit de hand gelopen Koningsdag van tegenwoordig slechts een bliksembezoekje.

Ook een bezoek aan Den Helder op 12 september 1894 vergde veel van de Koninklijke gasten – koningin-regentes Emma en koningin Wilhelmina. De vorstelijke visite concentreerde zich vooral op de Marine, met onder meer bezichtigingen van schepen en oefeningen. Het programma bevatte echter ook een korte rijtoer, die volgens de Schager Courant en ’t Vliegend Blaadje een ware triomftocht was. De straten waar ze doorheen reden waren omgetoverd tot ware bloemen- en vlaggenzeeën, vol juichende mensenmassa’s. De vorstinnen waren heel verguld met de ontvangst in de Marinestad. Bij hun vertrek gaven ze de burgemeester het vorstelijke bedrag van 400 gulden, bestemd voor de armen.

Natuurlijk duurden niet alle Koninklijke visites zo lang. Sterker nog, sommige waren letterlijk in een flits voorbij. Een paar dagen na het bezoek aan Den Helder liet Emma een berichtje naar de Schager Courant sturen waarin ze haar leed betuigde over het feit dat zij en haar dochter Wilhelmina niet aan het verzoek konden voldoen om even in Schagen te stoppen. Misschien wel verstandig van de koningin-regentes, want de Schagenaren pakten doorgaans flink uit bij met dit soort gelegenheden en lieten hun gasten daarom zelden op de geplande tijdstippen vertrekken.

Een kort oponthoud op station Alkmaar, terwijl ze op weg waren naar het noorden, was voor het stadsbestuur in september 1905 aanleiding om de Koninklijke familie snel in de bloemetjes te zetten. Terwijl een grote menigte toekeek, wisselde de burgemeester enkele woorden met Koningin Wilhelmina en de prins-gemaal. Wilhelmina vertelde hem aangename herinneringen te bewaren aan een eerder bezoek aan de gemeente, waarna de burgemeester haar uitnodigde binnenkort nog eens wat langer langs te komen. De prins wisselde enkele woorden met de directeur van de Cadettenschool in Alkmaar, die ook aanwezig was op het perron, en informeerde bij de burgemeester naar de toestand van het weer. Een tamelijk opmerkelijke vraag, maar kennelijk was de Alkmaarse bestuurder ook een meteorologische autoriteit.

In oktober 1914 bracht Wilhelmina opnieuw een bezoek aan Den Helder, maar waar twintig jaar daarvoor nog alle gelegenheid was voor publieke festiviteiten, droeg het nu een strikt militaire karakter. Niet zo vreemd natuurlijk, want de Eerste Wereldoorlog was krap twee maanden daarvoor uitgebroken en de Marine was een van de krijgsmachtonderdelen die de Nederlandse neutraliteit moesten bewaken. Als je die tijdens een Koninklijke inspectie haar macht aan de buitenwereld laat tonen, ga je dat natuurlijk niet verpesten met allerlei volksfeesten. Toch was er nog wel een beetje Oranje-blijheid. De koningin arriveerde in Den Helder voor het begin van het eerste schooluur, zodat de plaatselijke jeugd ruim de tijd had om zich te verzamelen bij het station en daar de vorstin toe te juichen.

De koningin en prinses Juliana zouden in de jaren daarna nog een paar keer Den Helder bezoeken en zelfs nog een keer Schagen aandoen – in augustus 1929, toen ze op weg waren naar Den Oever om de Zuiderzeewerken te bewonderen. In juli 1927 en in september 1929 – in dat laatste jaar waren Wilhelmina en Juliana de Noordkop bijna niet uit te slaan – brachten ze zelfs de nacht in Den Helder door. Op het emplacement bij het station nota bene, want de koningin en de kroonprinses pikten geen hotelletje, maar brachten gezamenlijk de nacht door in de Koninklijke trein.

Bij alle bezoeken wachtte een grote menigte op hen. Maar de drukte viel in het niet bij de massa die in november 1936 op de been was, toen de Koninklijke familie een kort bezoek aan de Marinestad bracht. Vele duizenden mensen stonden langs de kant van de weg. En niet alleen om hun vorstin en de kroonprinses eer te betuigen. Ze waren vooral ook erg nieuwsgierig naar dat nieuwe gezicht in het gezelschap, naar de man met wie prinses Juliana zich een paar maanden daarvoor had verloofd: Bernhard von Lippe-Biesterfeld. De rit naar het station was volgens de kranten uit die tijd een ‘zegetocht, dank zij het op tal van plaatsen losbarstend enthousiasme der menigte’.

Advertenties

One thought on “Koninklijke bezoeken tussen Alkmaar en Den Helder

  1. Pingback: De koninklijke trein wacht niet voor een rood sein | Sporen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s