Een plomp wonder van techniek bij Heerhugowaard

De spoorbrug bij Heerhugowaard

De spoorbrug bij Heerhugowaard

Van alle kunstwerken langs de lijn Alkmaar – Den Helder is de spoorbrug ten zuiden van Heerhugowaard misschien wel een van de opmerkelijkste. Het is geen fraaie brug, hoewel over smaak natuurlijk niet valt te twisten. Wie dol is op klinknagels en grote vlakken staal, zal er zijn hart ophalen. Het is in elk geval geen verfijnd vormgegeven brug, daar zullen alle kenners het wel over eens zijn. Maar opvallen doet ze.

De spoorbrug over de Ringvaart lijkt op het eerste gezicht op een mega-king size hemelbed, maar dan één voor een staalmagnaat met een Spartaanse smaak. Het geval kan ook zo maar in een Star-Warsfilm opduiken, als een soort kolossale wandelende tank. De pantsering zal ongetwijfeld wel wat laseraanvallen kunnen hebben, en het raampjes boven in de korte draagbalken bieden in elk geval een uitstekend uitzicht op het slagveld. In al zijn plompheid is de brug trouwens een wonder van techniek, althans voor de tijd waarin ze is gebouwd. En nog heel subtiel uitgebalanceerd ook, maar daarover straks meer.

De spoorbrug is het gevolg van een vooruitziende blik. Halverwege de jaren 30 begon de aanleg van het kanaal Alkmaar (Omval)-Kolhorn en verbeteringen aan de Ringvaart. Dat zou meer en vooral grotere schepen naar Heerhugowaard trekken. De overheid en de spoorwegen begrepen dat de toen bestaande vaste brug over de Ringvaart al snel een hindernis zou zijn. Weliswaar was de brug nog betrekkelijk nieuw – ze was gebouwd in 1924 – maar het haar doorvaarthoogte van 1,20 meter zou ze al snel te laag zijn. Er moest dus een beweegbare brug komen.

Maar er was méér! Als de boel op die plek dan toch op de schop ging, konden de bouwers meteen de onbewaakte overweg in de weg naar Kolhorn aanpakken. Het verkeer werd daar drukker en drukker. Spoorbomen waren natuurlijk een oplossing, maar als die met wat extra werk vermeden konden worden, was dat voor iedereen beter. En dus kwam er in het verlengde van de nieuwe brug een spoorviaduct over de weg.

Het werk begon in december 1937 met de aanleg van een ongeveer één kilometer lange omleiding over een tijdelijke spoorbaan en een paar hulpbruggen over de Ringvaart. Want het treinverkeer moest tijdens de verbouwing uiteraard gewoon kunnen doorgaan. Op de plek van de oude spoorbrug verrees een 23 meter lange hefbrug met een doorvaarhoogte van drie meter: ruim voldoende voor het verwachte scheepvaartverkeer in de Ringvaart en naar het kanaal Alkmaar-Kolhorn.

Die brug was volgens de technici van die tijd zonder weerga in Nederland. In de brug met zijn 122 ton zware brugdek zaten contragewichten verwerkt van eveneens 122 ton, zodat het geheel in een subtiel evenwicht was. Om de brug te openen was er ‘slechts’ een gewicht van 800 kilogram nodig – een miniem extraatje op het totaal. Om te voorkomen dat ze onverwacht zou opengaan – je kunt het evenwicht ook té subtiel maken – was er een speciale veiligheidsconstructie bedacht. Daarbij zouden gewichten van in totaal zes ton op de vier steunpunten van de brug zouden komen te rusten als die was gesloten. De automatische overbrenging van die gewichten was een uitvinding van de ontwerper van de brug, NS-ingenieur Tiessen, die dat systeem daar voor het eerst toepaste.

In april 1939 was het werk klaar en kon het hulpspoor en de hulpbruggen verdwijnen. Dat scheelde ook weer wat geestdodend werk, want elke keer als er een trein de tijdelijke dijk opreed, moest er een mannetje met een rode vlag bij de overweg staan om ervoor te zorgen dat waaghalzen onder de wielen van de stoomloc terechtkwamen. Het zand van de tijdelijke spoordijk gebruikten de bouwers voor de weg onder het nieuwe, 26 meter lange spoorviaduct. Erg veel haast was er trouwens niet met de aanleg van de weg, want volgens de Alkmaarsche Courant moest de aanbesteding van dat werk, een week voor de oplevering van de spoorbrug, nog beginnen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s