De openingsrit van Den Helder naar Alkmaar in 1865

Railway_Den_Helder_Alkmaar_opening_1865Z.E. de minister van Binnenlandsche zaken hoopt dat de spoorweg van het Nieuwediep tot Alkmaar gereed zal zijn in Januarij 1866’, meldt de Schager Courant anderhalf jaar voor die datum. Het getuigt van de strakke planning. Die datum haalde de spoorwegmaatschappij ruimschoots. Sterker nog, ze kon de lijn zelfs al een paar weken eerder openen, voor de jaarwisseling nog.

Op 18 december 1865 maakte de Noordkop zich op voor een groot feest. Het weer was mooi, overal wapperden vlaggen en op en rond de treinstations hadden zich grote menigten verzameld. Het enige minpuntje was eigenlijk dat de minister van Binnenlandse zaken, de befaamde Johan Rudolph Thorbecke, niet aanwezig was. Dat had hij wel beloofd, maar hij was op het laatste moment verhinderd wegens belangrijke staatszaken. Het maakt het plezier er uiteindelijk niet minder om. Die maandag was een belangrijke dag in de geschiedenis van dit deel van Noord-Holland, besefte vrijwel iedereen: de trein tussen Alkmaar en Den Helder ging die dag voor het eerst officieel rijden.

Het feest begon in Den Helder met de aankomst van een ‘officieuze’ trein met daarin een deel van de commissie die namens het Rijk de exploitatie van de lijn zou overdragen aan de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij. In die trein zaten ook vertegenwoordigers van de gemeenteraden van de plaatsen langs het spoor en de Commissaris van de Koning in Noord-Holland. De Raad van Administratie van de HSM was al de dag ervoor naar Den Helder gekomen en in hotel Den Burg de nacht doorgebracht. Het zou natuurlijk raar zijn geweest als die ook met die officieuze eerste trein waren gekomen. Dan was de symboliek van de overdracht een beetje verloren gegaan.

Nadat alle autoriteiten op het station door burgemeester K.J.C. Stakman Bosse en de gemeenteraad van Den Helder waren ontvangen, en het stafmuziekkorps van de Marine het volkslied en enkele andere muziekstukken had gespeeld, begaf het hele gezelschap zich naar het stationsgebouw. Daar droeg de president van de Raad van Toezicht op de Staatsspoorwegen, G.H. Uhlenbeck, de spoorlijn over J. Borski, commissaris van de HSM.

Burgemeester Stakman Bosse benadrukte nog eens dat een zeehaven een goede spoorverbinding moet hebben, en hij de regering had bedankt dat dit gemis nu eindelijk was opgeheven, stapte het hele gezelschap om elf uur ’s ochtends in voor de eerste, echte passagiersrit. Het muziekkorps van de Marine mocht ook mee en de laatste paar overgebleven plaatsen gingen naar mensen die er in waren geslaagd een toegangsbewijs te bemachtigen.

Om kwart over elf vertrok de trein voor zijn zegetocht door de Noordkop. De eerst stop van de nieuwe trein was een kwartier later, op station Anna Paulowna. Na een stukje muziek en wat mooie woorden van de burgemeester van Zijpe en de Commissaris van de Koning, vertrok de trein tien minuten later naar de volgende halte: Schagen.

In elk verslag over de eerste rit komt de enorme geestdrift naar vormen waarmee de Schagenaars de nieuwe spoorverbinding verwelkomden. Volgens de Heldersche en Nieuwedieper Courant was vrijwel de gehele stad uitgelopen. Overal hingen vlaggen en de vereniging Euterpe liet een speciaal vervaardigd, gelukkig niet zo heel erg bombastisch lied horen, waarvan de Nieuwe Courant van Den Helder, Nieuwediep, Willemsoord, enz. graag de eerste coupletten afdrukte:
‘Schagen! Ook U grijze veste,
ligt dra aan een wereldbaan,
Gord den wedstrijd dan U aan,
Dwing de toekomst U ten beste,
Bij de leuze: ‘Voorwaarts gaan!’
Sla de vleugels moedig uit
Geest den Handels! – bij ’t geluid
van het schelle stoomgefluit
Zij u goud en magt ten buit!

En U, Edle feestgenooten!
Biedt de Zanger, ’t zij U goed,
Schagens hulde, Schagens groet;
Koud zij het woord den mond ontvloten,
Onze harten staan in gloed,
Juichen, nu d i t stoomgefluit
Beter toekomst, hier ontsluit,
En ’t weerklinkt in elk gemoed,
‘Edle gasten weest gegroet

De plaatselijke schooljeugd zong een fraai lied en hoofdonderwijzer J. Slangen hield een toespraak waarin hij alle inzittenden van de trein uitnodigde een wandeling door het rijkversierde Schagen te maken. De invitatie moesten de genodigden omwille van de tijd, maar met veel spijt, afslaan. Ze hadden nog wel tijd voor een stuk muziek van het stafmuziekkorps van de Marine. Vervolgens vertrok de trein onder luide toejuichingen naar het volgende station.

In Noord-Scharwoude en Heerhugowaard was de ontvangst ook enthousiast, hoewel kennelijk niet zo uitbundig als in Schagen. Dat blijkt ook wel uit de aankomst en vertrektijden. Waar in Schagen maar liefst 25 minuten is stilgehouden, bleven de tussenstops in Noord-Scharwoude en Heerhugowaard beperkt tot achtereenvolgens tien en vier minuten. De verslaggevers van de kranten hebben ook niet zo veel te vertellen over de festiviteiten, wat meestal een veeg teken is.

De ontvangst op het eindstation Alkmaar was daarentegen weer geweldig. Toen de trein de spoorbrug over het Noordhollandsch Kanaal passeerde, klonk er uit duizenden kelen een gejuich op. Langs het kanaal stonden de kinderen uit het Huis van Verbetering en Opvoeding opgesteld zodat ook zij niets van de aankomst hoefden te missen. Het muziekkorps van de Alkmaarse schutterij verwelkomde de feesttrein en na de nodige toespraken in de wachtkamer van het station, begaven de genodigden naar het stadhuis.

Langs de weg naar de stad stonden opnieuw duizenden en duizenden mensen, die de hoge heren toejuichten. In de schouwburgzaal achter het stadhuis was er een déjeuner-dinatoire, aangeboden door de directie van de HSM. Negentig gasten genoten daar van een uitgebreid feestmaal voordat ze om half zes met de eerste officiële retourtrein weer huiswaarts gingen. De laatst overgebleven reizigers liepen met het Marinemuziekorps in optocht Den Helder in, volgens de Nieuwe Courant van Den Helder enz. vermoedelijk hoogst voldaan.

Maar wat wil je ook, als je de hele dag getuige bent geweest van ware spoorhistorie.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s