Met een stuiterende kanonskogel Zandvoort uit

De oude trambaan, net buiten Zandvoort

De oude trambaan, net buiten Zandvoort

Vanuit een vliegtuig of een luchtballon – of voor de minder draagkrachtigen onder ons via Google Earth – is goed te zien hoe de Blauwe Tram delen van Zandvoort heeft gevormd. Het oude centrum van het kustdorp lijkt van boven een grijs-rode smurrie waar iemand met een scherp mes een lange, rechte haal doorheen heeft getrokken en er vervolgens een soort weg stuiterende boog op heeft getekend. Als de baan van een kanonskogel, die bij het neerkomen opeens een enorme vaart meekrijgt en in een schuine hoek wegvliegt.

Die rare kanonskogelbaan, u had het waarschijnlijk al geraden, is het tracé van de tram Zandvoort-Haarlem-Amsterdam. Het spoor is ook hier al tijden geleden weggehaald. De boel er omheen is volkomen volgebouwd. Maar de trambaan zelf is in de plattegrond van Zandvoort vereeuwigd. Hoewel, tijdens een inspectie op de grond blijkt het met dat ‘volgebouwd’ aan het begin van de route nog wel mee te vallen. De Prinsesseweg, het eerste deel van de kogelbaan, bestaat uit twee rijbanen met daartussen volgens Google Earth een groot parkeerterrein. Het was blijkbaar een drukke dag toen Google overvloog, want op de luchtfoto is het terrein mudvol. In het echt is er van dat parkeerterrein niets te zien. Het is een groot, braakliggend terrein, wat de Prinsesseweg een tamelijk kaal en leeg uiterlijk geeft. Maar goed, het tramtracé ligt er nog, of de boel er nu vol is geparkeerd of niet.

Een eindje verder, in het dalende deel van de kogelbaan om het zo maar te zeggen, verandert de klinkerweg in asfaltweg en komt de oude trambaan weer even in dienst voor het openbaar vervoer. De weg is hier een busbaan. Auto’s hebben er niets te zoeken. Fietsers zijn daarentegen van harte welkom. Twee brede rode banen nodigen hen nadrukkelijk uit de straat in te rijden.

Het is mooi dat het tramtracé op deze manier op legale wijze is te volgen, maar een groot genot is het niet. Dit deel van de Prinsesseweg is namelijk, laten we eerlijk zijn, best wel lelijk. Aan de noordkant van de weg bepaalt een rommelige rij schuttingen en schuurtjes het beeld. Dat doen ze aan de zuidkant ook, zij het dat die tentoonstelling van Gamma- en Karwei-aanbiedingen er is onderbroken door een paar buitengewoon bouwvallige garageboxen. Een rijtje half afgemonteerde buizen, die op regelmatige afstand uit de grond steken, suggereert dat er vroeger ooit iets zwaar industrieels heeft plaats gevonden. Het onkruid dat tussen de tegels groeit, maakt echter duidelijk dat er niet veel meer gebeurt – en dat wat er ooit is gedaan in elk geval niet erg schadelijk was voor planten.

De fraaie boogbaan eindigt op de rotonde waar de Haarlemmerstraat overgaat in de Zandvoortselaan. De gedachte ligt voor de hand dat de tram vervolgens die weg induikt. Zo’n mooie straat als de Zandvoortselaan, die zal toch wel een eigen tramlijn hebben gehad? Maar niets is minder waar. De lijn Zandvoort-Haarlem-Amsterdam reed hier op een eigen baan. En die ging over wat nu de Burgemeester Nawijnlaan is. Ook een leuke weg, daar niet van. Er is lekker veel groen aan de zuidkant. Het woonzorgcentrum Kostverloren aan de noordkant ziet er uit als, inderdaad, een woonzorgcentrum. Een beetje saai, maar ook schoon, fris en opgeruimd. Zonder schots en scheef hangende schuttingen, dus dat scheelt.

De Burgemeester Nawijnlaan maakt na een paar honderd meter plaats voor iets dat eigenlijk het eerste echte eerbetoon is aan de voormalige trambaan: namelijk de Voormalige Trambaan. Zo heet het pad dat in oostelijke richting door de duinen van Zandvoort schiet. Fijn, want zo is het tracé ook voor een minder grondig voorbereide wandelaar goed te volgen. Hoewel die in de praktijk nog behoorlijk zijn best moet doen om van het spoor te raken, want het gaat er hier nogal rechtlijnig aan toe. Ter hoogte van Tennisclub Zandvoort vertoont de trambaan een kleine knik, maar daarna is het een kilometer of wat gewoon een kwestie van de blik vooruit houden en doorlopen.

Het is geen doorsnee-duingebied – tenzij je natuurlijk vindt dat een typische duinheuvel bestaat uit een glad gemaaide grasmat met putjes en vlaggetjes, en een duinkom opgevuld dient te zijn met een grote verzameling caravans. Maar de natuur is nooit ver weg hier, al heeft die soms een betonnen randje. Een eindje voorbij de Kennemer Golf & Countryclub en camping Sandevoerde is een ecoduct verrezen, een brug over de Zandvoortselaan en de oude tramlijn, die Nationaal Park Zuid-Kennemerland en de Amsterdamse Waterleidingduinen met elkaar verbindt.

In 2012, kort na het begin van de werkzaamheden, was er nog heel veel verbeeldingskracht nodig om iets te herkennen dat leek op de getekende impressie die was neergezet bij het kunstwerk in aanbouw. Het was op dat moment niet meer dan enkele enorme hopen zand en een fundering waar talloze stukken betonijzer uit staken. Een jaar later begon het zowaar op een viaduct te lijken (al was het boven wel afgesloten want de dekplaten lagen nog zo ver uit elkaar dat hele konijnenfamilies er in één keer doorheen konden kukelen). En in 2014 is het dan af. Het is een beetje kaal nog: echt zo’n keurig, fris, net in gebruik genomen, graffitiloos betonnen geval. Maar de bovenkant is al flink begroeid, zodat herten, vossen, konijnen en al dat andere lopende en kruipende duinspul eindelijk onbezorgd de oude tramlijn kunnen oversteken.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s