Waar de nostalgie haar kont niet kon keren

OLYMPUS DIGITAL CAMERAOok in Heemstede besloot de NZH dat het wel mooi was geweest met al die kronkels in de lijn toen het de stoomtram verving door een elektrische tram. De route via de Voorweg, Wilhelminaplein en Camplaan verdween van de kaart. De elektrische tram stoomde voortaan in één keer door naar de Raadhuislaan.

Wie even een blik in de Voorweg werpt, kan zich wel iets voorstellen bij dat besluit. In die straat kan een tram zijn kont niet keren. Vooral de ouders van de leerlingen van de Voorwegschool zullen ongetwijfeld verheugd zijn geweest dat de tram na 1932 verkaste. De lijn liep namelijk pal langs deze lagere school. Niet fijn voor de verkeersveiligheid, en zie de aandacht van al die jochies maar eens vast te houden als om de zo veel tijd een stoomtram voorbij komt rammelen.

De verplaatsing van de lijn ontnam de reiziger wel het uitzicht op een nostalgisch ogend stukje Heemstede. De Voorweg is een karakteristieke straat die de sfeer van het begin van de vorige eeuw ademt – voor wie er in slaagt het schots en scheef geparkeerde wagenpark even weg te denken. Hetzelfde geldt voor de twee volgende straten waar de stoomtram ooit reed, het Wilhelminaplein en de Camplaan. De Camplaan is een straat met van die typische, vooroorlogse winkelpanden: netjes maar ook weer niet al te uitbundig. Het is trouwens een vrij stille winkelstraat, vergeleken met wat er op dat gebied verderop in Heemstede gaande is.

Het Wilhelminaplein, dat de Voorweg en de Camplaan verbindt, is een ruim uitgevallen dorpsplein met een paar winkeltjes, iets dat op een restaurant lijkt, een kerk en een paar dromerige huizen. Het doet nu vooral dienst als parkeerterrein. Dat is jammer, want de omgeving is aardig genoeg – en beschut genoeg – om er een paar fijne terrassen in te richten. Maar goed, de Heemstedenaren moeten hun auto’s toch ergens kwijt?

Het Wilhelminaplein en de Camplaan speelden vijf jaar lang een belangrijke rol in de tramverbinding tussen Leiden en Haarlem. Reizigers konden vanaf 1917 volop genieten van de beide straten, misschien zelfs meer dan hun lief was, toen daar de eindpunten van de lijn Leiden-Heemstede en de Haarlemse stadstram kwamen te liggen. De regionale stoomtram bracht de reizigers tot het Wilhelminaplein, waarna ze na een korte wandeling in de Camplaan de tram naar Haarlem konden nemen. In 1922, tijdens de zoveelste inkorting van de stoomtramlijn Leiden-Heemstede, verschoof dat overstappunt een eind naar het zuiden.

En in 1932 namen de trams dus definitief afscheid van dit deel van Heemstede en reden ze voortaan van de Glipperdreef naar de Valkenburgerlaan. Een lekker ruim tracé. Dat is ook nu nog goed te zien. De Valkenburgerlaan heeft in het begin dezelfde opzet als de Glipperdreef: twee rijbanen met in het midden een brede berm. Na het Valkenburgerplein – een tamelijk ingewikkeld aangelegde rotonde – versmalt de boel iets, maar is het nog steeds een weg waar je met gerust hart een tram doorheen zou sturen.

De Valkenburgerlaan krijgt na de rotonde wel opeens stadse allures. Het weidse villalandschap maakt plaats voor hoogbouw. Hoewel, qua hoogte ontlopen de huizen elkaar niet eens zo veel. Alleen wonen er nu verschillende gezinnen boven elkaar. Het is er vooral een stuk minder groen. De prachtige voortuinen langs de Glipperdreef en het eerste stuk van de Valkenburgerlaan hebben opeens plaats gemaakt voor postzegeltjes grond met een ligusterhaag en wat verspreide bloemen.

Ze hebben hier wel leuke lantaarnpalen. Enigszins tramachtige dingen zijn het: stevige metalen masten waaraan een draad hangt die de hele breedte van de straat overspant, naar een mast op het andere trottoir. Ze zien er uit alsof ze de Blauwe Tram nog van elektriciteit hebben voorzien en de gemeente ze na de opheffing van de lijnen heeft hergebruikt door lampen in de draden te hangen. Wat natuurlijk niet zo is. Dit soort minimalistische palen, zonder boog, zijstang of wat dan ook, heeft de NZH nooit gebruikt.

Wat de Blauwe Tram nog wel heeft gezien, is het raadhuis. Althans, het rijkversierde oude deel daarvan. De nieuwe, noordelijke vleugel is duidelijk van na de tram. Voor het raadhuis, op wat heel toepasselijk het Raadhuisplein is genoemd, kwamen de routes van de stoomtram en elektrische tram samen. Beide kachelden ze, ieder in hun eigen periode uiteraard, verder richting Raadhuisstraat en de Binnenweg.

Het is natuurlijk aanlokkelijk om deze twee winkelstraten uitvoerig te beschrijven, zaak voor zaak door te nemen en te voorzien van allerlei oordelen. Want het zijn buitengewoon prettige winkelgebieden, waarbij vooral de Binnenweg met zijn hardstenen fietspaden – of wat daarvoor door moet gaan – een chique uitstraling heeft. Maar dat leidt af van de missie. En bovendien, als de laatste winkel is beschreven, is de eerste misschien alweer van eigenaar veranderd en kan het werk weer opnieuw beginnen. Laten we het er daarom maar op houden dat de tram de loop van de beide straten meter voor meter heeft gevolgd en dat het zeer de moeite waard is om die route te bekijken.

Het tracé gaat na de Binnenweg met een klein knikje verder op de Bronsteeweg. Ook dit is een erg prettige straat. De weg heeft weliswaar niet de breedte van de dreven aan de andere kant van Heemstede, de immense villa’s ontbreken hier en het is er niet dicht bebost, maar de huizen mogen er nog altijd zijn. En zo volgt de tram met langzame, slome bochten – iedereen zal begrijpen dat de rotonde bij de Pieter Aertslaan niet door de NZH is aangelegd – de Bronsteeweg helemaal tot aan de kruising met de Heemsteedse Dreef.

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s