Met een achtbaan over het spoor

OLYMPUS DIGITAL CAMERATot ver in de jaren 30 kruiste de Blauwe Tram bij Sassenheim de spoorbaan van de lijn Haarlem-Leiden. Dat klinkt voor hedendaagse oren misschien bijzonder, maar dat was het destijds helemaal niet. Trams rosten toen wel vaker over treinbanen. De overgang zal wel niet helemaal geluidloos zijn verlopen met twee paar rails die elkaar ontmoetten, maar daar zat men verder niet zo mee.

hg img084Het is pas bijzonder wat er in het voorjaar van 1938 bij Sassenheim gebeurde. De tram ging toen de lucht in, over het spoor, om vervolgens met een paar scherpe bochten weer op de begane grond te landen. Het moet de reizigers het gevoel hebben gegeven dat ze in een soort achtbaan reden: eerst langzaam omhoog, even genieten van het uitzicht, en vervolgens redelijk steil naar beneden en met volle vaart een bocht om. Het ging natuurlijk wel met NZH-snelheid. Er zal ongetwijfeld niemand misselijk of in doodsangst tegen de ramen geplakt hebben gezeten, maar een rechttoe rechtaan, rustig tramritje was het niet op dit stuk.

Deze kermisattractie voor tramreizigers kwam in beeld tijdens de voorbereidingen van Rijksweg 44. Voor een autosnelweg is het sowieso fijn om een gelijkvloerse kruising met een spoorbaan te vermijden. Het lag voor de hand dat de ontwerpers dan meteen de naastgelegen trambaan zouden meenemen. Want als die de spoorbaan niet meer hoefde te kruisen, was dat wel zo veilig natuurlijk.

IMG_4036En dus kwam er aan de zuidzijde van het nieuwe viaduct in Rijksweg 44, even voorbij het Postviaduct, een hellingbaan waarover de tram omhoog kon rijden. Eenmaal boven stak de tram samen met het autoverkeer – uiteraard wel op een eigen baan – de spoorlijn Haarlem-Leiden over. Daarna zette de tram weer de afdaling in en zoefde met een redelijk scherpe bocht, evenwijdig aan een afrit ‘Warmond, Sassenheim, Voorhout’, naar het noorden onder een volgend viaduct in de rijksweg.

Opmerkelijk genoeg is de hele santenkraam nog steeds terug te vinden, minus de rails uiteraard. Even voorbij het Postviaduct begint een hellingbaan die heel geleidelijk omhoog klimt. Vanaf het fietspad naast de rijksweg lijkt het niet meer dan een vage contour, een onbeduidend reliëf in het talud. Maar wie eenmaal op de hellingbaan staat, ziet dat het best nog een breed ding is.

Aan de andere kant van het spoorviaduct is de trambaan wat lastiger terug te vinden. Het talud is hier dicht begroeid met de struiken en boompjes die kennelijk tot de standaardaanplant van Rijkswaterstaat behoren. Ze hebben in elk geval niet op een struik meer of minder gekeken, want de baan is er vrijwel onbegaanbaar. Tot ongeveer halverwege de bocht in de afrit. Dan maakt de oude trambaan zich opeens los uit het struikgewas en is vervolgens zonder problemen te volgen.

Het is een stukje van niks – enkele tientallen meters – maar het geeft een wandelaar wel voor het eerst het gevoel dat hij op een trambaan loopt, in plaats van een stuk straat waar ooit wat rails in hebben gelegen. Wie restanten van sporen zoekt, weet zijn missie voor eventjes volledig geslaagd. Vooral ook als, kort voordat de spoorbaan op het maaiveld aankomt, er opeens grind tussen het gras opduikt. Wat is een beter bewijs dat ergens een tram of trein heeft gereden dan dit soort kiezeltjes?

Precies.

De aandrang om een paar steentjes op te rapen als herinnering is op deze plek niet heel groot, aangezien andere restanten duidelijk maken dat dit stevig met struiken omheinde stukje niemandsland niet alleen door spoorliefhebbers is gefrequenteerd. Nou vooruit, één kiezeltje dan. Maar straks wel ergens flink de handen wassen.

Een eindje verderop, bij het viaduct onder de A44, zijn nog wat herinneringen aan de oude tram terug te vinden. Op het ‘plafond’ van de onderdoorgang zijn twee smalle, parallel aan het fietspad lopende banen te zien in het beton. Vrij subtiel, het lijken afdrukken van de bekisting, maar dat zijn ze niet. Het zijn de contouren van de stroomgeleiders die ooit onder het viaduct zijn aangebracht.

 

Advertenties

3 thoughts on “Met een achtbaan over het spoor

    • Dat klopt ja. Ik heb het twee jaar geleden als kader opgezet voor mijn boek. Ik heb het nu iets verder uitgewerkt tot een apart hoofdstuk. Ik ga niet in oude teksten online zitten prutsen. Dan plaats ik het gewoon opnieuw.

      Like

  1. Beste Wim,
    In de jaren vijftig hingen er aan het plafond van het Klinkenbergviaduct nog de vonkenvangers boven de plek waar de bovenleiding van de Haarlemse tram aan de zoldering van het viaduct bevestigd was.Daar heb ik nog een foto van gemaakt.
    Ook was er bij het Militaire complex langs de Haarlemmer straatweg een NZH wachthuisje geplaatst dat van de oude stoomtramhalte Oude Dam afkomstig was,dat voor de aanleg van de autosnelweg als halte bij de Postbrug fungeerde.Ook daarvan heb ik een foto gemaakt.Dat kostte mij bijna moeders fototoestel want er kwam een marechaussee toesnellen die mij ervan verdacht (Koude Oorlog!) te spioneren voor de Russen door militair terrein te foto grafeten. Hij wilde nauwelijks geloven dat ik een veertienjarige tram-lieghebber was…
    L.van Ulden ofm, Voorhout

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s