Met een buikorgeltje naar het einde

Sattion Velsen IJmuiden-Oost in 1983. Foto: Leo A. van Leeuwen

Station Velsen IJmuiden-Oost in 1983. Foto: Leo A. van Leeuwen

Het eerste teken dat het bergafwaarts gaat met de IJmuider spoorlijn is al in 1967. De krant De Waarheid windt zich op over het feit dat de NS zo bezuinigen, dat conducteurs voortaan zelf kaartjes moeten verkopen. De loketten langs deze lijn zijn gesloten en de banen van het perronpersoneel zijn geschrapt. Reizigers moeten voortaan maar in de trein hun vervoersbewijs kopen. ,,Maar hoeveel kaartjes kan hij verkopen in de anderhalve minuut naar het volgende station. Ik zou ze niet graag de kost willen geven die dagelijks voor niets meerijden’’, zegt een NS-medewerker in De Waarheid. ‘Maar blijkbaar is die verliespost toch voordeliger dan een mannetje erbij’, concludeert het blad van de Communistische Partij Nederland.

De Tijd en het Limburgs Dagblad berichten een paar maanden later iets kalmer over een proef op het traject Santpoort Noord-IJmuiden en spreken enigszins liefkozend over de conducteur met zijn ‘buikorgeltje’ waar straks de kaartjes uit komen. Maar tussen de regels door is ook hier de boodschap duidelijk: dit soort fratsen halen de Nederlandse Spoorwegen niet uit als het geld met bakken binnen komt.

Toch duurt het nog ruim tien jaar voordat er voor het eerst sprake is van een  serieus plan om de lijn op te heffen. Het voorstel komt in 1978 van een werkgroep van het ministerie voor verkeer en waterstaat, de spoorwegen, NZH en rijksverkeersinspectie. Goed, het is nog maar een advies. De gemeenten Haarlem, Velsen en Beverwijk en de provincie Noord-Holland mogen hun zegje er nog over doen. Maar minister Tuijnman heeft de Tweede Kamer alvast laten weten dat hij er wel wat voor voelt.

Een storm van protest steekt op. De gemeente Velsen veegt de vloer aan met het rapport. De cijfers kloppen volgens haar niet en de argumenten zijn verkeerd. De gemeente geeft toe dat de trein te weinig reizigers trekt omdat ze te vaak stopt en slechte aansluitingen heeft. Maar is dat een reden om de dienst te schrappen? Zorg er liever voor dat de boel beter gaat draaien. Velsen oppert daarom om het aantal haltes terug te brengen naar twee en IJmuiden een intercity-aansluiting naar Amsterdam te geven. Dan komen de treinpassagiers heus wel weer.

De reizigersvereniging Rover laat zich ook niet onbetuigd. Ze erkent dat de lijn niet meer tot de best bezette van Nederland behoort, maar ziet nog genoeg mogelijkheden om haar te verbeteren. Ze verwijst naar een eerder ingediend plan om de spoorlijn te verleggen zodat ze beter aansluit bij de woonwijken in IJmuiden. Bovendien wil Rover halte Driehuis-Westerveld iets naar het noorden verplaatsen, zodat die dichter bij de bebouwing van Driehuis komt te liggen.

De protesten hebben een beetje effect. Tuijnman haalt het plan om de lijn op te heffen snel weer van tafel. Maar met de voorstellen om het spoor te verbeteren gebeurt uiteindelijk niets. Het wachten is op een volgende poging om het tracé de nek om te draaien. En die is een paar jaar later, in 1983. In april van dat jaar maakt minister Smit-Kroes bekend dat de NS vanaf 1984 jaarlijks 75 miljoen gulden moeten besparen om de rijksbijdrage – dan ongeveer een miljard gulden – in de hand te houden. Het plan kost naar verwachting 400 tot 500 mensen hun baan. De lijn Santpoort Noord- IJmuiden is een van de lijnen die al meteen op de rol staat te sluiten. Dat levert volgens de minister ongeveer drie miljoen gulden op. De bus is volgens haar – én volgens de NS – een goed alternatief.

Opnieuw zijn de rapen gaar. De gemeente Velsen vindt dat het kabinet het hele openbaar vervoer in de regio ondermijnt, omdat door de opheffing van de IJmuider spoorlijn ook het aantal ritten op de lijn Haarlem-Santpoort Noord sterk achteruit gaat. De vervoersbond FNV noemt het plan van Smit-Kroes zelfs onaanvaardbaar: ,,Het openbaar vervoer wordt door dit kabinet behandeld als een soort stiefkindje.’’ De vervoersbond komt met een mooi omgekeerd argument. Volgens de NS zet het opheffen van zwak bezette lijnen als die naar IJmuiden geen zoden aan de dijk. En als het niets oplevert, waarom zou je het dan doen?

Maar de minister en de NS zijn deze keer onverbiddelijk. Alle protesten ten spijt, valt nog datzelfde jaar het doek voor de dan bijna honderd jaar oude spoorlijn.

 

Advertenties

One thought on “Met een buikorgeltje naar het einde

  1. Voor niets meerijden viel erg mee hoor,heb de laatste 10 jaar kaartjes verkocht op de trein maar er reed niemand gratis mee als ik dat niet wilde.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s