Wereldberoemd bij Santpoort Noord

Spoorwoning 6 Santpoort NoordHet noordelijke deel van spoorwoning 6 in Santpoort-Noord moet zo ongeveer het bekendste spoorhuis van Nederland zijn. Wie heeft er nog niet binnen gekeken? De Volkskrant is langs geweest, NRC Handelsblad, de IJmuider Courant en Haarlems Dagblad uiteraard, de Nederlandse Elle en ook de Britse Elle, om er een paar te noemen. ,,Dat laatste blad heeft het zelfs op de cover gezet’’, zegt Jeroen van Zwetselaar, de eigenaar van dit deel van de dubbele spoorwoning. ,,Echt ongelooflijk. En dat blad gaat de hele wereld over. Vrienden vertelden me hoe ze in een tijdschriftenkiosk op een luchthaven opeens zo mijn woonkamer in keken. Bizar, toch?’’

Die belangstelling heeft de spoorwoning te danken aan de opmerkelijke gedaanteverwisseling die ze de afgelopen jaren heeft ondergaan. Het simpele spoorhuis van toen is nu een hypermoderne woning die tegelijkertijd, en opmerkelijk genoeg, nog steeds een historische uitstraling heeft. Het is van alle luxe gemakken voorzien maar oogt nog altijd eenvoudig en genoeglijk. De woning heeft grote aanbouwen van staal en glas, maar zit binnen vol met verrassende hoekjes waarbij je zo de negentiende eeuw binnen loopt. Kortom, het huis zit vol met tegenstellingen.

,,De spoorwoning is verbouwd op de manier waarop ik graag werk’’, zegt Van Zwetselaar. ,,Ik ben binnenhuisarchitect en gespecialiseerd in dit soort huizen en gebouwen. Oud erfgoed, verwaarloosde pareltjes waarvan de schoonheid een beetje verborgen is. Ik hou van contrasten, maar die moeten elkaar wel versterken.’’ Hij geeft een voorbeeld in de open keuken van het huis. ,,Het fornuis en alles wat erbij hoort, is modern maar met een ouderwetse look en feel. Daar zet ik dan een groot, wit modern blok naast, waar je kunt zitten en eten. En daar omheen kaal gebikte muren, waarin je de originele stenen kunt zien. Het is allemaal al eens gedaan, dat fornuis, dat blok en die muren. Maar de combinatie maakt het volgens mij heel bijzonder.’’

Een ander voorbeeld van zijn ontwerpfilosofie is voor elke voorbijganger te zien. Het oude geveltje van het spoorhuis staat er nog steeds, maar is geflankeerd door twee forse zijvleugels van geroest staal en glas. ,,Wat materiaal en vorm betreft zijn het twee uitersten. Maar het past wonderwel bij elkaar. Zeker in dit bosrijke gebied. Dat geroeste staal heeft wel wat weg van een boombast. Het gaat op een mooie manier op in de omgeving.’’

Van Zwetselaar kocht het noordelijke deel van spoorwoning 6 in 2009 toen hij op zoek was naar een woning in de buurt van Amsterdam, maar ook dicht bij het strand.,,Ik woonde in die tijd afwisselend in Utrecht en Texel en de goede elementen daarvan bevielen me uitstekend. Ik hou van de levendigheid van de stad, maar ik geniet ook enorm van de rust bij de zee. Maar voor mijn werk was het praktischer als ik naar het westen verhuisde. Ik ben toen in een strook rond Bloemendaal gaan zoeken en kwam op een gegeven moment dit huis tegen. Of beter, ik zag de omgeving. Ik was aan het zoeken met Funda maps en de plek beviel me enorm. Net buiten de bebouwing, midden in het groen, aan de voet van de duinen en pal naast een station. Ik ga bijna altijd met de trein naar Amsterdam. Dat is voor mij veel handiger dan met een auto.’’

De spoorwoning was op dat moment, om het voorzichtig te zeggen, niet in een beste staat. ,,Het stond scheef en het was totaal uitgewoond. En het was ook een beetje armoedig verbouwd. Er stond een uitbouw naast met stenen die absoluut niet bij het huis hoorden. Binnen hingen overal systeemplafonds en de ramen, oorspronkelijk in een punt toelopende kozijnen met kleine ruiten, bestonden nu uit grote glasplaten. De ruimte tussen het glas en de punt was opgevuld met goedkoop spaanplaat. Het was allemaal het tegenovergestelde van wat ik graag zie. Contrasten kunnen een ontwerp sterker maken. Aanvullingen die een beetje op het origineel lijken, maar het nét niet zijn, halen het juist naar beneden.’’

Toch liet Van Zwetselaar zich niet afschrikken door het verval en de gebreken. ,,Ook dat is onderdeel van mijn werk. Je moet door zoiets heen kunnen kijken en de potentie van zo’n gebouw zien. En de mogelijkheden waren groot. Ik stond in de voortuin en besloot het onmiddellijk te kopen. Ik had nog geen bouwkundig onderzoek of wat dan ook, maar ik dacht: dit is het!’’

Met zijn eigen bureau voor interieur architectuur ZW6 en met bevriende architecten van het bureau Zecc maakte hij een plan voor spoorwoning 6. Dat kreeg alle medewerking van de gemeente Velsen. ,,Dat vond ik eigenlijk heel verrassend. Het was een ingrijpend plan voor een huis dat tot het beschermde dorpsgezicht behoort. We wilden iets dat duidelijk in deze tijd past. We wilden ook een aanzienlijk grotere woning. Het zou worden verbreed naar twintig meter. Een behoudende gemeente had het zo kunnen afkeuren. Toen we bij de welstandscommissie kwamen, begonnen ze met: ‘We willen van tevoren graag één ding kwijt’. En ik dacht: ‘O jee, nu gaan we het krijgen’. Maar ze zeiden: ‘We hebben bewondering voor uw lef.’ En daarna kreeg ik zo ongeveer een staande ovatie. Ik heb hen toen ook bedankt voor hún lef. En dat meende ik ook. Ze gaven ons alle ruimte.’’

De uitbreiding van het spoorhuis is volgens Van Zwetselaar van binnen naar buiten ontworpen. ,,We wilden een mooi ontwerp, uiteraard, maar het ging ons vooral om de vraag ‘hoe leef je?’ We wilden graag genieten van het licht, maar ook van de groene omgeving. Daar hebben we alles op afgestemd. Het oude spoorhuis was een donker hol, om het zo maar het te zeggen. En nu hebben we de hele dag en in alle jaargetijden licht in het huis.’’

De contrasten tussen de nieuwe materialen en de oude materialen maken het huis bijzonder, maar de schoonheid zit hem voor een belangrijk deel ook in de aandacht voor details. ,,De waterafvoer zit bijvoorbeeld achter de platen van de zijvleugels. Waardoor die het strakke uiterlijk niet verstoort. De glaslatjes zijn zo veel mogelijk weggewerkt, waardoor ze niet de aandacht afleiden van die mooie, grote ramen. Keep it simple. Aan de andere kant hebben we de ruitverdeling in het oude spoorhuis teruggebracht naar de oorspronkelijke staat. Die is zó tekenend voor dat huis. En de gevel hebben we schoongemaakt, maar niet té. Het is een bijna 150 jaar oud pand. Dan hoeven de muren er niet uit te zien alsof ze gisteren zijn gemetseld. Dat vind ik overdreven.’’

In het ontwerp zitten volgens Van Zwetselaar verwijzingen naar het spoor. ,,Aan de buitenzijde van de nieuwbouw zit cortenstaal, een duurzame staalsoort die een klein beetje inroest en zo een bijna onverwoestbare beschermlaag vormt. Het wordt heel vaak bij de spoorwegen gebruikt. En de uitbouw ziet er uit alsof er een trein dwars door het gebouw heen rijdt. Althans, dat vind ik.’’

Van Zwetselaar heeft het ietwat wankele fundament onder het gebouw verstevigd met een bijzondere techniek, waarbij de zachte kleilagen onder het oude gebouw zijn versterkt met keiharde kunststoffen. Naast de spoorwoning, onder de oostelijke uitbouw, is vervolgens een nieuwe verdieping gegraven. ,,Je ziet er op het eerste gezicht weinig van, maar we hebben er een compleet nieuwe woonlaag bij gekregen.’’

Al met al zijn de bouwkosten van de gerestaureerde en uitgebreide spoorwoning hoger dan wanneer Van Zwetselaar een volledig nieuw huis had laten bouwen. ,,Maar dat vind ik niet interessant – even los van het feit dat ik nooit toestemming zou hebben gekregen om de oude woning af te breken. Dit huis vertelt een verhaal’’, zegt hij, en hij loopt om een tussenmuur in zijn woonkamer. Het blijkt een deel van de oude zijgevel te zijn, met het originele en op sommige plekken totaal verweerde kozijn er nog in. ,,Vind je dit niet prachtig? Ik heb van alle oude verflagen iets laten zitten. Dan kun je zien welke kleuren het ooit heeft gehad. En hier…’’ Hij wijst op een gehavende strook in de buitenmuur. ,,Hier begon de uitbouw die de vorige bewoners er aan hebben gemaakt. Hij was te onoorspronkelijk om te handhaven, maar je kunt nog steeds zien dat hij er ooit is geweest.’’

Spoorhuis 6 is door na de verbouwing een etalage geworden voor Van Zwetselaars bureau. ,,Ik neem geregeld klanten mee naar huis, zodat ik ze kan laten zien hoe je een oud, vervallen huis kan verbouwen tot een modern pand en toch de authentieke elementen kan bewaren. Op een duurzame manier. Want eerlijk gezegd hoop ik dat het huis nu weer 150 jaar mee kan.’’

Bij het vertrek valt een detail op dat historisch lijkt, maar het niet is. Op de gevel staat een grote zwarte ‘1’ op een wit vlak. Maar moet hier niet een ‘6’staan? Van Zwetselaar lacht. ,,Eigenlijk wel, maar de postbode raakte daar helemaal van in de war. Dus hebben we het huisnummer er maar op gezet.’’

Advertisements

One thought on “Wereldberoemd bij Santpoort Noord

  1. Helaas kan ik de niet bijpassende aanbouw en de rommel eromheen en het nr 1 ipv 6 niet waarderen; weinig oog voor de historie van deze wachtpost nr 6. Jammer dat men zo de vrijheid heeft gekregen om dit fraaie gebouwtje zo te mishandelen aan buitenzijde…binnenzijde schijnt wat respectvoller te zijn bewerkt. Komt nog bij dat huidige station Santpoort Noord er ook verwaarloosd uitziet….deze treinstop snel overslaan !

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s