Wachten op de trein in hotel Nommer Eén

Hotel Nommer Eén. Bron: Je bent IJmuidenaar als.../Evert Petter

Hotel Nommer Eén. Foto: collectie familie Werkhoven

Het eerste station IJmuiden was een kaal en karig ding: een houten gebouw met alleen het hoogst noodzakelijke. Wachtruimten waren er bijvoorbeeld niet. De reizigers konden droog staan onder de lange kap, maar daar was alles wel een beetje mee gezegd.

De HSM had weliswaar een ‘ruimer station’ op die plek beloofd, maar dat kwam er uiteindelijk niet. En heel erg noodzakelijk was dat ook niet. De praktische IJmuidenaren hadden er zelf al een uitstekende oplossing voor gevonden, schrijft J.C. de Jongh in Op de Rails van november 1983: hotel Nommer Eén.

Het hotel, dat op de hoek van de Oranjestraat en de Kanaalstraat stond, was er al voordat de HSM haar spoorrails richting IJmuiden schoof. Sterker nog, het was een van de eerste gebouwen grote gebouwen in de jonge nederzetting. Dat blijkt onder meer uit de herinneringen die Commissaris van de Koningin A. Roëll in 1926 noteerde in de IJmuider Courant bij het vijftigjarig jubileum van het kanaal: ‘Als ik mij mijn eerste bezoek aan IJmuiden, in 1876, herinner, toen het, destijds ‘Nommer Een’ geheeten, hotel aldaar vrijwel het eenige huis met eene verdieping was…’

De spoorlijn die de HSM later op eigen kosten aanlegde, eindigde voor vlak voor het hotel. Nommer Eén deed vanaf het allereerste begin van de lijn dienst als restauratie voor het station. Dat was leuk voor de reizigers, die het wat eten, drinken en bediening betreft waarschijnlijk aanzienlijk beter hadden dan in welk ander HSM-station dan ook. Dat was ook leuk voor de spoorwegmaatschappij, die rustig kon kijken hoe de spoorlijn zich ontwikkelde, voor ze grote investeringen ging doen in spoorgebouwen. En het was vooral heel aangenaam voor het hotel. Want op deze manier had het toch nog een vaste toevoer van gasten.

Het hotel was in die beginjaren eigendom van Hugo Jacob Werkhoven, een telg uit een hoteliersfamilie, die met zijn neef Pieter Harttenroth op avontuur was gegaan in IJmuiden. Wat precies zijn drijfveer is geweest, daar kan zijn achterkleinzoon Thomas Werkhoven – die zich in de geschiedenis van zijn voorvader heeft verdiept – alleen maar naar gissen. ,,Hugo Jacob dreef voor zijn vertrek naar IJmuiden een koffiehuis bij Den Haag Hollandsch Spoor. Wellicht is hij op het idee gebracht door zijn schoonvader, die bij het spoor werkte en waarschijnlijk goed op de hoogte was van alle uitbreidingsplannen van de HSM in IJmuiden. Maar het blijft speculeren. Zo ver ik weet had hij in IJmuiden verder niets bijzonders te zoeken.’’

Op oude foto’s is een aardig beeld te krijgen van Hotel Nommer Eén. Het was geen groot gebouw: ongeveer 10 meter breed en zo’n 30, 35 meter lang. Maar het was met zijn trapgeveltjes boven het afgeplatte hoekpunt en de beide uiteinden wel een leuk gebouw om te zien, al ging het wat bouwstijl betreft redelijk naadloos op in de toch wat statige omgeving van toen. De entree was precies op de hoek van de Oranjestraat en de Kanaalstraat waarbij aan het balkon boven die deur, om elk mogelijk misverstand meteen uit de weg te ruimen, een groot bord met ‘Hotel Nommer Eén’ was geplaatst.

Volgens Thomas Werkhoven had het hotel vrij veel personeel in dienst. ,,Vooral Duitse dames, die waarschijnlijk in dienst waren gekomen via de vrouw van Hugo Jacob Werkhoven, die van Duitse afkomst was.’’ Nommer Eén was niet alleen pleisterplaats voor treinpassagiers, ook andere reizigers konden er terecht. Bij het hotel was een stalhouderij, zodat mensen als ze dat wilden ook per koets of rijtuig verder konden.

Het hotel genoot in IJmuiden echter vooral bekendheid door de vele verenigingen en organisaties die er onderdak vonden. Werkhoven: ,,Ik weet dat de vrijmetselaars er gevestigd waren, een schilderschool en een zangvereniging. Ieder weekend speelde er de IJmuidense Harmonie waar de familie volop aan meedeed.’’ De kranten uit die tijd bevestigen het beeld van cultuur- en verenigingscentrum. Ze staan bol van de aankondigingen voor vergaderingen, veilingen, danslessen, concerten, clubbijeenkomsten, repetities, schaaktoernooien, openbare verkopingen en huldigingen in IJmuidens eerste hotel.

De verstrengeling van Nommer Eén en het spoor eindigde in 1899, toen de HSM het eindpunt van het spoor verplaatste naar het havengebied. Het eerste station IJmuiden is daarna snel afgebroken en het spoor opgeruimd. Hotel Nommer Eén redde het daarna aardig nog heel aardig zonder spoorgasten. Zonder Hugo Jacob Werkhoven echter. Volgens zijn achterkleinzoon verkocht hij het hotel rond 1900, toen hij zich om gezondheidsredenen gedwongen zag zich terug te trekken.

Halverwege de Tweede Wereldoorlog is het hotel door de Duitsers gesloopt om een vrij schootsveld voor het afweergeschut te creëren. Na de oorlog is dit gebied herbouwd en op sommige plaatsen nóg een keer herbouwd. Op de hoek van de Oranjestraat en de Kanaalstraat staan nu appartementencomplexen. Tamelijk hoge en moderne dingen, maar best aardig om te zien. Dat mag ook wel eens worden gezegd.

Advertenties

One thought on “Wachten op de trein in hotel Nommer Eén

  1. Pingback: Een ander, uniek beeld van het oude station IJmuiden | Sporen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s