Het schimmige verleden van halte Kruidbergerweg

De Kennemergaardeweg in de richting van het oude spoor bij Santpoort-Noord.

De Kennemergaardeweg in de richting van het oude spoor bij Santpoort Noord.

De zoektocht naar iets is soms veel leuker en interessanter dan de vondst zelf. Maar dan moet zo’n zoektocht wel tot een vondst leiden, anders wordt het knap irritant. Zoals met de verdwenen halte Kruidbergerweg in Santpoort. Want waar lag dat ding, en tot wanneer?

De meest voor de hand liggende plek om halte Kruidbergerweg te zoeken, is uiteraard aan de Kruidbergerweg in  Santpoort-Noord. Het probleem is alleen dat die weg tegenwoordig niet aan het spoor ligt. Op een kleine 150 meter van de huidige lijn Haarlem-Uitgeest en een kleine 200 meter van de oude spoorbaan houdt de Kruidbergerweg ermee op.

Dat zegt natuurlijk niets, want tijdens de spoorverlegging voor de Velser tunnels en de bouw van station Santpoort Noord is de boel daar flink op de schop gegaan. Op een kaart van voor 1957 is echter goed te zien dat de Kruidbergerweg ooit gewoon doorliep naar het oude spoor. (Wie de huidige Kruidbergerweg op een moderne kaart doortrekt naar het westen, raakt waarschijnlijk een beetje de draad kwijt. Dat komt omdat het laatste stukje van de Kruidbergerweg, het deel ten westen van de kruising met de Westerhoevelaan/Biallosterksilaan, iets van richting is veranderd. Het wijst nu pal naar het westen, terwijl het vroeger in zuid-west-westelijke richting ging).

Hoe dan ook, de ‘oude’ Kruidbergerweg scheerde pal onder wat nu station Santpoort Noord is door en liep vlak boven wachterwoning 6 naar de huidige Kennemergaardeweg en de Duin- en Kruidbergerweg. Laten die straatnamen u duizelen? De oude overweg is ook simpeler te vinden. Het paadje dat de Kennemergaardeweg tegenwoordig verbindt met het fietspad op het restant van het oude spoor gaat er rechtstreeks naar toe.

Halte Kruidbergerweg is dus met wat passen en meten tamelijk eenvoudig te vinden. Lijkt het. Want op stationsweb.nl – doorgaans zeer goed geïnformeerd en anders door de bezoekers razendsnel gecorrigeerd – leeft een andere theorie. De halte zou niet bij het verlengde van de huidige Kruidbergerweg hebben gelegen, maar zo’n halve kilometer zuidelijker, bij de Middenduinerweg.

Volgens een van de stationsweb-bezoekers is er goed te zien dat daar een halte is geweest. En toegegeven: de bermen langs het spoor zijn er aanzienlijk breder dan normaal, en zeker breder dan het pietepeuterige gedoe bij spoorwoning 6. Alleen klinkt het wel weer onaannemelijk dat de Middenduinerweg vroeger Kruidbergerweg heette. Aan de andere kant: de Middenduinerweg gaat over op de Duin- en Kruidbergerweg die weer aansluit  op de Kennemergaardeweg die volgens de oude kaarten weer overging in de Kruidbergerweg. Oftewel, als u moeite heeft om het allemaal nog te volgen: één pot nat.

Klaas van Giffen, een van dé autoriteiten op het gebied van het Haarlemse spoor, had in zijn ‘Station Haarlem, Hollandsche sporen door Haarlem en omstreken’ aan alle onzekerheden een eind kunnen maken. Van Giffen beschrijft in zijn boek alle bijzonderheden langs de spoorbanen in het Haarlemse gebied. Elke brug, elke woning, elk seinhuis en zelfs elk boerenpad over het spoor komt er in voor, maar halte Kruidbergerweg noemt hij dan weer niet.

En dan de periode waarin de halte in gebruik is geweest… De meesten zijn het er wel over eens dat ‘Kruidbergerweg’ op 1 juni 1888 openging. De meerderheid van de bronnen meldt vervolgens dat de halte nauwelijks 12 jaar later, op 1 mei 1900, is opgeheven. Spoorkenner J.C. de Jongh houdt die einddatum in zijn afscheidsartikel over het IJmuider spoor in Op de Rails van november 1983 ook aan. Hij voegt er echter meteen aan toe dat er gegevens zijn van verkochte plaatsbewijzen naar halte Kruidbergerweg over de jaren 1920-1924, wat hem de voor de hand liggende conclusie doet trekken dat de stopplaats toen in bedrijf of weer in bedrijf moet zijn geweest.

Oude kranten uit die tijd bevestigen dat. De IJmuider Courant noemt de halte in een artikel op 22 november 1916. Niet in gunstige zin weliswaar, want de krant verbaast zich er over dat op deze halte maar kaartjes voor een paar stations zijn te krijgen. Een reiziger die naar Bloemendaal wilde kreeg van de wachter te horen dat die plaatsbewijzen niet voorradig waren. Hij moest daarom een kaartje naar Haarlem kopen, want die waren er wel. Ook plaatsbewijzen voor IJmuiden en speciale kaartjes voor militairen ontbraken. Tussen de regels door is trouwens te lezen dat er nauwelijks een kip op de halte kwam.

Een paar jaar later, in oktober 1919, had de IJmuider Courant opnieuw een vervelend stukje over halte Kruidbergerweg – waaruit volgt dat de halte ook toen nog in gebruik was. De krant klaagde er toen over dat de treinen zo waren samengesteld dat de wagons voor eerste en tweede klasse wel bij de perrons stopten, maar die voor de derde klasse niet. Passagiers moesten daardoor vanaf de grond naar boven klimmen of naar boven gehesen worden. Vooral voor vrouwen was dat erg lastig. De IJmuider Courant vroeg spoorwegmaatschappij de treinen daarom anders samen te stellen, zodat er voortaan ook een wagon derde klasse voor de perrons stopte.

De spoorwegen kondigden volgens De Jongh voor de zomerdienst van 1924 een proef aan om halte Kruidbergerweg weer te openen – wat suggereert dat ze in de periode daarvoor was opgeheven. De Jongh meldt dat de halte in de dienstregeling van 1927 niet meer voorkomt, waardoor hij aanneemt dat de proef niet is geslaagd.

En toch rees en in dat jaar nieuwe hoop. In april 1927 klonken  in de gemeenteraad van Velsen geluiden dat de halte weer open zou gaan als er voldoende materieel zou zijn. Maar de Nederlandsche Spoorwegen bedachten zich ten slotte, als ze het al serieus hebben overwogen. De zwanenzang van halte Kruidbergerweg is in een ingezonden brief in de IJmuider Courant van 17 augustus 1927. Ene Th. Mock schrijft daarin dat hij de NS had gevraagd om na de elektrificatie van het spoor de halte weer in gebruik te nemen. De NS lieten hem weten daar niet op in te gaan omdat ze vreesden dat er te weinig reizigers zouden zijn. ‘Beleefd verzoek ik voor deze mededeeling een plaatsje in uw veel gelezen blad’ eindigt Th. Mock zijn brief aan de IJmuider Courant triest maar waardig.

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s