De dood nam soms de trein naar IJmuiden

 

Santpoort Noord-IJmuiden was geen bijzonder onveilige spoorlijn. Toch zijn er in de ruim honderd jaar dat er treinen hebben gereden enkele ernstige ongelukken gebeurd. Hieronder een klein en zeker geen volledig overzicht.

Eerst maar een ongeluk waarbij het slachtoffer het kon navertellen, zodat we een beetje positief beginnen. In maart 1964 reed de toen 17-jarige Willem Prins ’s ochtends om zeven uur de bewaakte spoorwegovergang bij de Groeneweg in IJmuiden op. Hoewel de spoorbomen omhoog stonden, bleek er toch een trein aan te komen. De onfortuinlijke Prins werd gegrepen en liep een verbrijzelde enkel, hoofdwonden en een shock op. Na twee maanden op bed te hebben gelegen en na verschillende operaties aan zijn rug en zijn nek was hij weer min of meer de oude. Het ongeluk bleek volgens Prins te zijn veroorzaakt door een fout van de machinist: die was door een rood sein gereden.

Een zekere heer Spits was in november 1935 op station Velsen IJmuiden-Oost al aanzienlijk slechter aan toe. De reiziger wilde op het perron nog snel even de al vertrekkende trein in springen. Hij greep echter mis en viel tussen perron en trein. De arme man is vervolgens nog een eind meegesleurd. Nadat hij was bevrijd is hij met een ernstige hoofdwond en in zorgwekkende toestand naar het Antonius ziekenhuis in IJmuiden vervoerd.

Een soortgelijk geval van ‘ haastige spoed…’ was een half jaar eerder gebeurd, in april 1934. Dominee in ruste D. Kossen uit Driehuis kroop volgens de Nieuwe Tilburgsche Courant op station Westerveld snel onder de spoorbomen kroop om de trein naar IJmuiden te halen, die bij het perron klaar stond. De dominee had echter niet gezien dat juist op dat moment de trein naar Haarlem voorbij kwam. Een spoorwegwachter probeerde hem nog tegen te houden maar kwam net te laat. Voor de ogen van zijn zoon werd de dominee aangereden door de trein en overleed nog diezelfde nacht in het Antonius ziekenhuis.

Niet alleen reizigers kwamen op en rond de spoorlijn om het leven. Ook onder het spoorwegpersoneel vielen slachtoffers. En niet zo weinig ook. In augustus 1927 stapte de IJmuidense rangeerder J. Nauta bij station Santpoort uit de locomotief die hij net had opgehaald. Hij stak het spoor over, maar had niet gezien dat er uit de richting van Velsen een trein naderde. De man werd gegrepen en was op slag dood. De Tilburgsche Courant benadrukte in zijn bericht dat het om een elektrische trein ging – die kort daarvoor waren gaan rijden. De krant zegt het niet, maar de suggestie dat die nieuwe dingen levensgevaarlijk zijn, sijpelt wel een beetje in het bericht door.

Het ernstigste ongeluk was echter midden in het stoomtijdperk, in februari 1893. Een locomotief was tijdens het rangeren vanuit Velsen de openstaande spoorbrug over het Noordzeekanaal op gereden. De machine tuimelde het water in, waarbij drie spoormedewerkers de dood vonden.

Een verslaggever van de Telegraaf beschreef de opmerkelijke sfeer rond het ongeluk. De man was al eens eerder bij een ernstig spoorwegongeval geweest en was toen verzeild geraakt in, zoals hij het noemt ‘een zenuwachtige drukte om de ruïnes van de locomotief en de wagens, met af- en aanrijden van de brancards, het gekerm van gewonden, dat alles in het fantastische licht, de rosse gloed van het kolenvuur.’

Bij de Velser spoorbrug was echter vrijwel niets te zien. ,,Geen enkel spoor, […]nergens hulp noodig…. alles verdwenen, geheimzinnig verborgen in het water van het kanaal, dat rustig voortkabbelde naar zee. En aan den kant de geheele bevolking van Velsen, geschaard als bij een graf, vrouwen en mannen, gevlucht uit huis, zooals zij zaten bij elkander, toen de droeve tijding hen deed opschrikken en naar buiten snellen.’’

Hoewel er dus vrijwel niets is te zien, slaagt de Telegraaf-verslaggever er in om er een aangrijpend verhaal van te maken. ,,’Wat is er gebeurd?’, vroeg ik een visscher. Dom, verward staarde de zeebonk mij aan met zijn groote, suffe oogen. Geen antwoord. ‘Wat is er toch gebeurd ; hoe is het gekomen ?’ Een kelner uit de herberg komt naar me toe. ‘Verschrikkelijk, meneer. Een locomotief in het kanaal gereden, drie menschen erop!’

Hij gaat verder: ,,Daar verschijnen een aantal heeren; de Raad van Toezicht der Maatschappij; de officier van justitie volgt hen. Dadelijk stelden zij een onderzoek in. Van verschillende kanten komen de menschen om inlichtingen te geven. Per slot van rekening vernemen wij het volgend geregeld verhaal: ‘Als gewoonlijk vertrok de locomotief Raaf Donderdag-avond omstreeks zes uur uit IJmuiden, om te rangeeren. De machinist Kloos uit Haarlem, de rangeerder J. de Nijs uit Beverwijk, en de machinist-leerling Oosterman uit ’s Hertogenbosch, die dienst deed als stoker, waren er op. De brug bij Velsen over het kanaal stond open, en juist te 6 uur 10 m. reed de machine achteruit het water in. Een verschrikkelijke plons; hoogopspatten van golven, groote kringen, sissen, een paar kreten en toen was alles weer stil; de brieschende, rammelende, vurige machine was verdwenen en de drie mannen, drie ijverige kerels, werden waarschijnlijk verpletterd onder het ijzeren gevaarte.’
Indrukwekkend is de treurige droevige stemming van hen, die het ongeluk zagen. De brugwachter is half razend van schrik. Wie schetst echter den gemoedstoestand van de vrouw van Kloos, in afwachting van haar tweede kind, toen de opzichter-machinist haar dadelijk na de ontvangst van het eerste telegram te Haarlem (6 uur 22) den dood van haar man kwam mededeelen. De andere slachtoffers zijn, naar ik verneem, ongehuwd. Kloos moet omstreeks 27 jaar oud zijn Oosterman ongeveer 20 jaar en De Nijs ongeveer 25jaar.’’

Eigenlijk valt er door het ongeluk nog een vierde dodelijk slachtoffer. Tijdens de berging van de op zes meter diepte liggende locomotief is het scheepvaartverkeer stilgelegd. Een opvarende van een van de wachtende schuiten valt vlak bij de Velser spoorbrug overboord en verdrinkt. Zijn lichaam kon snel worden geborgen. De stoffelijke overschotten van de drie spoorwegmedewerkers komen pas na enkele dagen weer boven water.

Advertenties

One thought on “De dood nam soms de trein naar IJmuiden

  1. “De Tilburgsche Courant benadrukte in zijn bericht dat het om een elektrische trein ging – die kort daarvoor waren gaan rijden. De krant zegt het niet, maar de suggestie dat die nieuwe dingen levensgevaarlijk zijn, sijpelt wel een beetje in het bericht door.” Het levensgevaarlijke zat niet zozeer in het “nieuwe”/”onbekende”, maar in het lage geluid van de nieuwe treinen. Het personeel was beducht op geluid van aankomende treinen, de electrische treinen waren in het begin een soort sluipmoordenaar.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s