Een slopende laatste rit

Nadat de noodrem verschillende keren onterecht was gebruikt, werd het kettinkje doorgeknipt. Foto: Roelof Hamoen

Nadat de noodrem verschillende keren onterecht was gebruikt, werd het kettinkje doorgeknipt. Foto: Roelof Hamoen

Voor een verdrietige gebeurtenis ging het er best nog lollig aan toe. De laatste passagiersrit op de NS-lijn Haarlem-Santpoort Noord-IJmuiden op 24 september 1983 had bij vlagen meer weg van een uit de hand gelopen schoolreis dan een ingetogen afscheid van een bijna honderd jaar oud spoor. Spoorliefhebber Roelof Hamoen op railromantiek.nl: ,,In de trein was van een rouwstemming geen sprake. De passagiers waren eerder uitgelaten. Bij sommigen kreeg baldadigheid de overhand: ten minste driemaal kwam de trein onvrijwillig tot stilstand doordat aan de noodrem was getrokken. Bij de halte Julianakade werd daarom de ketting van de noodrem doorgeknipt en werd onder de vloer een kraan van de remleiding dichtgedraaid.’’

De spoorliefhebbers beleefden op die trieste zaterdag in september trouwens een dubbel afscheid. Ze konden niet alleen de spoorlijn Santpoort Noord-IJmuiden uitzwaaien, maar ook het treinstel 676. Dat treintype – het nu behoorlijk nostalgisch ogende Materieel 46 ofwel ‘Muizeneus’ – zou na die dag niet meer op het spoornet in Noord-Holland rijden.

De historische laatste rit vertrok ’s avonds om één minuut voor twaalf – zo’n tijdstip verzin je niet, dat gebeurt gewoon – vanaf station Haarlem. Reizigersvereniging Rover had het vertrekbord getooid met een klein spandoek waarop de tekst ‘Laatste trein IJmuidenlijn Is dit het begin van het einde?’. Niet alleen een aanklacht tegen de opheffing van deze lijn, want daarvan was het einde wel zeker, maar tegen alle bezuinigingen op het openbaar vervoer. Op de kop van het treinstel was de bij wijze van eerbetoon de Nederlandse vlag opgehangen. De spoorliefhebbers hadden daarin – zo veel verantwoordelijkheidsgevoel hadden ze nog wel – netjes gaten voor de koplampen uitgeknipt. Om het helemaal compleet te maken, hing aan de achterzijde van de trein hing een rouwkrans van Rover.

Kaartjes hoefden de spoorliefhebbers niet te kopen, want die dag mocht iedereen gratis mee, vertelt spoorliefhebber Bert Gortemaker. ,,De trein was dan ook behoorlijk vol.’’ De heenreis verliep volgens Gortemaker zonder problemen. Het enige kabaal kwam van de conducteur, die voor elke stop luidkeels de naam van het station door de gangen schreeuwde. De oude Muizeneus had geen namelijk geen omroepinstallatie. Niet dat iemand van de reizigers er onderweg uit wilde, maar toch.

Onderweg namen omwonden en liefhebbers afscheid door de trein uitgebreid uit te zwaaien. De machinist beantwoordde de groeten met luid getoeter. Het echte afscheid had plaats op station IJmuiden. De lokale afdeling van Rover, de ondernemingsraad van de NS en de vakbonden lieten er hun klachten horen. Daarna zetten de reizigers de hele boel uitgebreid op de foto en stapte het hele gezelschap van treinliefhebbers, journalisten en vaste klanten weer in de trein.

Foto: Bert Gortemaker

Foto: Bert Gortemaker

De terugreis verliep aanzienlijk minder gladjes dan de heenrit. Niet alleen was er het geklooi met de noodrem, een groot aantal passagiers opende de jacht op souvenirs uit de trein. De 676 zou hierna toch naar de sloop gaan. Volgens Roelof Hamoen waren vooral de draaibare bolletjes met vloeibare zeep in de toiletten – handig ook voor thuis – de bordjes met teksten en de foto’s van landschappen boven de banken in trek. Bert Gortemaker herinnert zich dat zelfs de gloeilampen in de coupés tot de buit behoorden, waardoor de reizigers uiteindelijk in het pikkedonker zaten.

Gortemaker stapte in Santpoort Noord uit, waar ondanks de vertraging van een half uur de aansluitende trein naar Alkmaar netjes stond te wachten. Hamoen reed door naar Haarlem, en was er zo getuige van dat jongeren uit Santpoort-Noord een poging deden om tijdens de slotrit alsnog hun benen kwijt te raken of hun nek te breken. Ze hielden onderling een wedstrijdje wie van hen zo vaak mogelijk de treeplanken van de rijdende trein op en af kon springen.

De 676 begon vervolgde zijn laatste rit na aankomst in Haarlem als extra trein naar Amsterdam CS. Er waren toen nog enkele reizigers aan boord. Een enkeling klampte voor vertrek de conducteur nog even aan om zijn kaartje te laten aftekenen. Tijdens de slotrit waren er geen kaartjes gecontroleerd. Het was immers een gratis rit. Maar een enkele spoorliefhebber had toch een kaartje gekocht en stond er op dat de conducteur er zijn krabbel en het ritnummer op zette: het ultieme bewijs dat hij er die avond bij was geweest.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s