Van harte van het oer-viaduct

Spoorviaduct IJmuidenHet spoorviaduct over de Stationsweg is het meest in het oog springende overblijfsel van de treinbaan door IJmuiden. Laten we daar eerlijk in zijn. De overgebleven spoorgebouwen zijn natuurlijk geweldig, de resten van station Velsen IJmuiden-Oost aardig, de overgebleven rails, sleutelkasten en abri buitengewoon interessant, maar niets haalt het bij het spoorviaduct. Elke IJmuidenaar die over de stationsweg rijdt, de Minister Van Houtenlaan in rijdt of de Kanaalkade wil op draaien, zal er eventjes zijn oog op laten vallen.

Dat is dan hoogstwaarschijnlijk niet uit historisch besef of uit liefde voor overgebleven spoorresten, maar dank zij de vele spandoeken die er dag in, dag uit, jaar in, jaar uit aan wapperen. Het is een inmiddels ingeburgerd gebruik in IJmuiden dat mensen die iets bijzonders hebben te melden, of een vriend, familielid of kennis willen feliciteren met een mijlpaal in hun leven een spandoek hangen aan de reling van het viaduct. Zodat automobilisten en fietsers die hun dorp binnen rijden teksten als ‘Jan 50, gefeliciteerd’, ‘Marie ik hou van je’ en ‘Arie en Nel van harte met jullie dochter’ op hun netvlies krijgen. Scheelt weer kaartjes sturen.

Maar ook ontroerende teksten voor overleden vrienden, uitingen van genegenheid voor de plaatselijke profclub Telstar en aankondigingen voor een nieuwe hyperlokale website hebben in de loop der jaren aan het hekwerk van het viaduct gehangen. Alles mag, als het maar geen reclame is. Die verwijderen de IJmuidenaren onmiddellijk.

Boven op het viaduct is goed te zien dat het ophangen van spandoeken inderdaad een oude traditie is. Vooral aan de oostelijke reling wapperen en slingeren talloze touwtjes en plastic strips waarmee de spandoeken waren opgehangen. De meeste uitingen zijn netjes weer meegenomen, maar niet allemaal. Tussen de begroeiing op het viaduct liggen her en der slordig opgerolde lakens en halfvergane stroken papier.

Het spoorviaduct over de De Noostraat en de Stationsweg heeft trouwens een interessante geschiedenis. Een deel van het bouwwerk is meer dan een eeuw oud. Dat oer-viaduct is nog altijd in de constructie terug te vinden. Het is weliswaar behoorlijk toegetakeld, maar wie goed kijkt, ziet het zo.

Het oudste deel van het spoorviaduct dankt zijn bestaan aan de spoorbrug over het Noordzeekanaal. Die had een flinke hoogte en omdat treinen geen heel steile hellingen kunnen nemen, moest de spoorbaan geleidelijk omhoog. Die klim begon voorbij de Groeneweg en had bij de Stationsweg een hoogte van enkele meters bereikt. Om IJmuiden niet van de buitenwereld af te snijden kwamen er twee viaducten: een onder het spoor Haarlem-Uitgeest en één onder de lijn naar IJmuiden, die vlak na station Velsen IJmuiden-Oost van de lijn Haarlem-Uitgeest aftakte.

Het waren robuuste viaducten die desondanks mooi waren afgewerkt met een stenen hekwerk langs het spoor. Ze waren niet breed. Twee karren konden elkaar net passeren. Fietsers konden dan maar beter even wachten. Voetgangers waarschijnlijk ook. Weliswaar lag er een trottoir in het viaduct, maar dat was zo smal dat een volwassen wandelaar er waarschijnlijk niet overheen kon zonder zijn schouder aan de muur open te halen.

ansicht_spoorviaducten-2 historische kring velsenDe twee onderdoorgangen gingen open in 1902. Ze deden samen meer dan een halve eeuw dienst. Na de opening van de Velsertunnels was de brug over het Noordzeekanaal, en dus ook de aansluitende spoorlijn, overbodig. Deze spoordijk en het oostelijke viaduct zijn toen afgebroken. Het viaduct in de spoordijk naar IJmuiden bleef bestaan, maar onderging in 1964 wel een drastische gedaanteverwisseling. Het zandlichaam is uitgegraven waarna de onderdoorgang is verbreed van één smalle weg naar vier brede autorijbanen en drie fietspaden.

Toch is de oude onderdoorgang nog altijd eenvoudig te herkennen. Het ‘nieuwe’ deel van het viaduct rust op betonnen pilaren. De meest noordelijke onderdoorgang, waar nu een fietspad en trottoirs doorheen lopen steunt op dikke bakstenen muren. De muur die tegen het dijklichaam van het spoor staat is zelfs geen spat veranderd sinds 1902. Ze heeft nog steeds dezelfde schuin aflopende randen die eindigen in een lage, met hardsteen versierde borstwering.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s