Hoe schrijf ik een boeiende tekst?

Hieronder de samenvatting van de workshop ‘Schrijven over historie’ die ik 1 november gaf in Ouddorp tijdens de Erfgoeddag van het Erfgoedhuis Zuid-Holland.

Beantwoord voordat je met het schrijven van een tekst begint voor jezelf enkele essentiële vragen:

1. Wat wil ik vertellen?
2. Aan wie wil ik het vertellen?
3. Hoe wil ik het vertellen?
4. Waarom wil ik het vertellen?
5. Wat kan het verprutsen?

Als het goed is, zijn het open deuren. Maar als de antwoorden niet eenduidig zijn, loop je vrijwel zeker vast.

Doe vervolgens je voordeel met deze tips:

Taal
Korte zinnen – maar niet te kort. Varieer!
Vermijd lijdende vormen.
Varieer woorden – maar vermijd oubolligheid.
Verbind de feiten.
Gebruik geen nodeloos ingewikkelde woorden.
Laat het een ander lezen!

Publiek
Ken je lezers – het is irritant als je te weinig uitlegt, het is nog irritanter als je te veel uitlegt.
Onderschat de intelligentie van je lezers nooit, maar overschat ook nooit hun kennis – deze stelling is trouwens heel goed om te draaien: overschat je eigen intelligentie nooit, maar onderschat ook nooit de kennis van je publiek. Als je je bescheiden opstelt en ruiterlijk toegeeft dat je iets niet weet, kan er soms verbazingwekkend veel informatie uit je lezersgroep komen.
Papier en online hoeven geen verschil te maken – de regel dat internetpubliek alleen maar korte teksten wil lezen, is achterhaald. Internet biedt uiteraard wel veel meer mogelijkheden voor video en interactie.

Inhoud
Hou het onderwerp compact – want hoe kleiner het is, hoe meer erover is te vertellen.
Blijf bij dat onderwerp.
Vertel een verhaal – verpak de feiten in een relaas met begin, middenstuk en eind.
Maak het menselijk – laat je lezer de geschiedenis beleven door de ogen of aan de hand van één of twee interessante of bepalende figuren.
Maak het spannend – geef in het begin niet alle feiten meteen weg, maar laat wat te raden over. Benadruk de strijd, de worstelingen, de wanhoop, de benauwde momenten.
Zoek een motief – het noodlot, een zoektocht, onrecht.
Heb oog voor detail – details maken een verhaal verrassend, herkenbaar of het herinneren waard.
Beschrijf de uitzonderlijke zaken – mensen zijn sensatiejagers. Echt.
Neem afstand tot je bronnen – vertel je verhaal in jouw stijl. Laat je niet beïnvloeden door de bewoordingen of de opbouw van je bronnen.
Verzin een goede kop – maar doe dat wel achteraf.

Stijl
Alle stijlen mogen – maar hou je aan je keuze.
Prikkel je lezers – leg goed uit, maar kauw niet alles voor. Leg ze confronterende gedachten voor. Daag ze uit om mee te denken. Zet ze op het verkeerde been.
Breek het verhaal op als het te lang is – kaders maken een tekst hoe dan ook rijker en interessanter.
Kill your darlings ¬ – als een briljante zin, gedachte, observatie of anekdote niet lekker in de tekst past: weg ermee. Of maak er, als je er echt geen afscheid van kan nemen, een kader van.
Maak het beeldend (1) – begin eens met een anekdote, een citaat of een beschrijving.
Maak het beeldend (2) – stel je belangrijke episodes voor als filmbeelden, en beschrijf die.
Een beetje humor kan nooit kwaad.

Trucs

Neem jezelf in de maling – maak een inleiding waarin je alles vertelt wat je wilt vertellen, ga daarna verder met je verhaal en gooi de inleiding weg als je klaar bent.
Neem je tekst in de maling – schrijf alles rechttoe recht aan op, knip het in stukken en ga daarmee schuiven.
Werk door – schrijf alles in één sessie op. Laat dat een paar dagen liggen en ga dan redigeren.
Concentreer je – telefoon, email en social media uit. Probeer anders eens gottcode.org/focuswriter
• Maak fouten, veel fouten – want daar leer je het meest van. Maar analyseer wel wat er fout ging.
Schrijf vaak – of in elk geval regelmatig.

Wim Wegman, 1 november 2013

Advertisements

One thought on “Hoe schrijf ik een boeiende tekst?

  1. Pingback: Workshoppen in een bloedhete tram | Sporen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s