Een gelukkige vergissing

Station IJmuiden in 1983. Foto: Bert Gortemaker

Station IJmuiden in 1983. Foto: Bert Gortemaker

Velsen was tot het begin van de jaren 80 een van de plaatsen met het grootste aantal stations en treinhaltes per inwoner. Op een bevolking van pakweg 40.000 mensen telde de gemeente niet minder dan zes stopplaatsen. Die lagen bovendien, om het nog bijzonderder te maken, allemaal langs één lijn: Santpoort Noord-IJmuiden.

Aan die overdaad kwam in september 1983 een einde, toen de NS het verliesgevende boemeltje ophieven. De spoorwegen sloopten de meeste stations, ruimden de grote emplacementen op, maar lieten een belangrijk deel van het spoor liggen. Die rails, bielzen en alles wat er bij hoort, zijn 30 jaar later nog steeds terug te vinden. Nog wel, want de HOV – de moderne buslijn tussen IJmuiden en Haarlem-Noord – lijkt er binnenkort drastisch het mes in te zetten. De tastbare restanten van een bijzonder spoor verdwijnen straks definitief onder het asfalt van de Hoogwaardige Openbaar Vervoerverbinding.

De historie van het IJmuidense spoor begint eigenlijk met een misrekening. De Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM) verwachtte flink wat reizigers te vervoeren van de schepen die afmeerden in het in 1876 geopende Noordzeekanaal. Ze legde daarom in de lijn Haarlem-Uitgeest, even ten zuiden van het kanaal, een zijspoor naar de sluizen van IJmuiden. Een prima initiatief met één vervelend foutje: de meeste schepen stopten niet in IJmuiden, maar voeren direct door naar Amsterdam. In 1899 gooide de HSM het over een andere boeg en verlegde het eindpunt naar de haven van IJmuiden. Daar kwam een fraai station met een uitgebreid emplacement. En dat bleek aanzienlijk beter te draaien.

Hoewel het een eenvoudige zijtak bleef, investeerde de HSM er flink in. In 1926 maakte de HSM de lijn dubbelsporig en een jaar later kreeg ze elektrische bovenleidingen. Omdat elektrische treinen veel sneller kunnen optrekken dan stoomtreinen, kon de HSM er veel meer haltes inleggen. De bestaande stations Driehuis Westerveld, Velsen IJmuiden-Oost en IJmuiden kregen daarom na de elektrificatie gezelschap van station Velsen Zeeweg en de haltes IJmuiden Casembrootstraat en IJmuiden Julianakade.

De laatste grote verandering was bij de aanleg van de Velsertunnel, eind jaren ‘50. De lijn Haarlem-Uitgeest kwam toen een stuk oostelijker te liggen, waardoor ook de aansluiting van het spoor naar IJmuiden moest verschuiven. Die kwam nu niet meer boven station Velsen IJmuiden-Oost te liggen, maar een paar kilometer lager, bij het nieuwe station Santpoort Noord.

Ondanks al die nieuwe stations en haltes ging de winstgevendheid lijn geleidelijk achteruit. Vooral de bus bleek een geduchte concurrent. Het spoor naar IJmuiden kon alleen overleven als het meer passagiers trok. Om dat te bereiken, zijn er nog plannen ontwikkeld om de lijn door te trekken naar Zeewijk. Die bleken echter te duur. De nieuwe woonwijk Velserbroek had in theorie nog voor de nodige aanwas kunnen zorgen, maar die was juist dicht bij Haarlem gepland, ver van de lijn naar IJmuiden.

De NS ploeterden een paar jaar door, maar toen de bovenleidingmasten – die deels nog uit 1927 stamden – begin jaren 80 aan vervanging toe waren, viel het doek. Op 24 september 1983 reed de laatste passagierstrein. Het goederenvervoer ging nog door, maar op een spoor dat de NS steeds verder ontmantelden. In 1984 haalden ze de bovenleidingmasten weg, in 1985 verwijderden ze de grote emplacementen en in 1989 verdween zelfs één van de twee sporen. In 1994 leek al het spoorverkeer verleden tijd toen ook het goederenvervoer – voornamelijk vis – stopte.

Een paar jaar later was de trein echter weer helemaal terug toen Lovers Rail op het IJmuidense spoor een strandtrein begon. Voor eventjes. Want al een paar jaar later, in 1999, stopte deze ook. Sindsdien zijn er verschillende plannen en initiatieven geweest om de trein opnieuw terug te laten keren, maar tor dusver zijn die allemaal gestrand. De trein lijkt het definitief af te leggen tegen de bus. Die over het tracé van het spoor komt te rijden. Dat dan weer wel.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s