Sporen van de tram op Goeree-Overflakkee (1)

netwerk_rtmOp het eerste gezicht is de tram voorgoed verdwenen van Goeree-Overflakkee. Er is in de dorpen geen rail en geen biels meer te bekennen. Maar wie goed kijkt, ziet de sporen van de Rotterdamsche Tramweg Maatschappij op heel veel plaatsen opduiken. En wie weet waar hij moet rijden, kan een groot deel van het tracé bijna meter voor meter volgen. Op verzoek van Erfgoedhuis Zuid-Holland heb ik een folder met twee fietstochten samengesteld langs de resten van de RTM op het eiland. De komende tijd geef ik een voorproefje hiervan. Hier het eerste deel over de historie van de RTM.

De geschiedenis van de tramlijnen op Goeree-Overflakkee begint dertig jaar voor de allereerste rit op het eiland, in het hartje van Rotterdam. In 1878 krijgen W.D. van Mourik Dzn en K.B.J. de Bruijn, beiden uit de omgeving van Tiel, toestemming voor de exploitatie van trams in de stad. Ze richten op 12 november van dat jaar de Rotterdamsche Tramweg Maatschappij op en leggen in korte tijd vier paardentramlijnen aan.

De RTM blijkt een ondernemende maatschappij, die al snel over de stadsgrenzen van Rotterdam kijkt. Ze beheert of helpt paardentrambedrijfjes in andere steden, zoals Leiden en Dordrecht. Maar ze toont vooral steeds meer belangstelling voor de gebieden ten zuiden van Rotterdam. Het zijn vruchtbare tuinbouwgronden, maar het vervoer is er gebrekkig. De wegen zijn slecht en treinverkeer is er niet of nauwelijks.

De enorme groei van de Rotterdamse haven aan het einde van de negentiende eeuw zorgt er bovendien voor dat grote aantallen Brabanders en bewoners van de Zuid-Hollandse en Zeeuwse eilanden naar de stad trekken. Die nieuwe Rotterdammers behouden sociale banden met de gebieden waar ze vandaan komen. De vraag naar betrouwbaar vervoer naar de eilanden neemt snel toe. De RTM springt daar op in door een net van stoomtramlijnen aan te leggen.

Veerboten
In 1898 opent ze de lijn Rotterdam-Zuid Beijerland. In de jaren daarna laat ze trams rijden tussen Brouwershaven-Steenbergen en op Schouwen-Duiveland, Voorne-Putten, Sint Philipsland en zelfs in West-Brabant. Ze voltooit het net in 1915 met de lijn Brouwershaven-Burgh op Schouwen. Om de tramlijnen op de eilanden met elkaar te verbinden, neemt de RTM een kleine vloot aan veerboten en sleepschepen in bedrijf.

Opmerkelijk genoeg trekt de RTM, terwijl ze haar werkgebied enorm uitbreidt, zich vrijwel volledig terug uit Rotterdam. De paardentrams moeten daar vanaf 1904 plaats maken voor elektrische trams. De RTM heeft niet de mogelijkheden om ook die omschakeling erbij te nemen. Ze kiest voor de buitengebieden en draagt het stadsnet over aan de nieuw opgerichte Rotterdamsche Elektrische Tramweg Maatschappij – een voorloper van de RET. Toch houdt de RTM voet aan de grond in haar ‘geboortestad’. Het hoofdkantoor en remises van het trambedrijf staan aan de Rosestraat in Rotterdam-Zuid.

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s