Een achtbaan voor de Blauwe tram

Tot ver in de jaren ’30 kruiste de Blauwe tram bij Sassenheim de spoorbaan van de lijn Haarlem-Leiden. Dat klinkt voor hedendaagse oren misschien bijzonder, maar dat was het destijds helemaal niet. Trams rosten in die tijd wel vaker over treinbanen. De overgang zal wel niet helemaal geluidloos zijn verlopen met twee paar rails die elkaar haaks ontmoeten, maar daar zat men verder niet zo mee.
Het is pas bijzonder wat er na 1937 bij Sassenheim gebeurde. De tram ging toen de lucht in, over het spoor, om vervolgens met een paar scherpe bochten weer op de de begane grond te landen. Het moet de reizigers het gevoel hebben gegeven dat ze in een soort achtbaan reden: eerst langzaam omhoog, even genieten van het uitzicht, en vervolgens redelijk steil naar beneden en met volle vaart een bocht om. Het ging natuurlijk wel met NZH-snelheid. Er zal ongetwijfeld niemand misselijk of in doodsangst tegen de ramen geplakt hebben gezeten, maar een rechttoe rechtaan, rustig tramritje was het niet op dit stuk.

Deze kermisattractie voor tramreizigers kwam in beeld tijdens de voorbereidingen van de Rijksweg 44. Voor een autosnelweg is het sowieso fijn om een gelijkvloerse kruising met een spoorbaan te vermijden. En als de boel er dan toch de hoogte in gaat, kunnen de ontwerpers dan niet meteen de naastgelegen trambaan meenemen? Want als die de spoorbaan niet meer hoeft te kruisen, is dat wel zo veilig natuurlijk.
En dus kwam er aan de zuidzijde van het nieuwe viaduct in Rijksweg 44, even voorbij het Postviaduct, een hellingbaan waarover de tram omhoog kon rijden. Eenmaal boven stak de tram samen met het autoverkeer – uiteraard wel op een eigen baan – de spoorlijn Haarlem-Leiden over. Daarna zette de tram weer de afdaling in en zoefde met een redelijk scherpe bocht, evenwijdig aan een afrit ‘Warmond, Sassenheim, Voorhout’, naar het noorden onder een volgend viaduct in de rijksweg. Ter hoogte van wat nu de Digros-magazijnen zijn sloot de tram weer aan op de oude route langs de Rijksstraatweg.
Opmerkelijk genoeg is de hele santekraam nog steeds terug te vinden, minus de rails natuurlijk. Even voorbij het Postviaduct begint een hellingbaan die heel geleidelijk omhoog klimt. Vanaf het fietspad naast de rijksweg lijkt het niet meer dan een vage contour, een onbeduidend relief in het talud. Maar wie eenmaal eenmaal op de hellingbaan staat, ziet dat het best nog een breed ding is.
Aan de andere kant van de spoorviaduct is de trambaan wat lastiger terug te vinden op het talud. De boel is hier dicht begroeid met de struiken en boompjes die kennelijk tot de standaardaanplant van Rijkswaterstaat behoren. Ze hebben in elk geval niet op een struik meer of minder gekeken, want de baan is er vrijwel onbegaanbaar. Tot ongeveer halverwege de bocht in de afrit. Dan maakt de oude trambaan zich opeens los uit het struikgewas en is vervolgens zonder problemen te volgen.
Het is een stukje van niks – enkele tientallen meters – maar het geeft een wandelaar wel voor het eerst het gevoel dat hij op een trambaan loopt, in plaats van een stuk straat waar ooit wat rails in hebben gelegen. Wie restanten van sporen zoekt, weet zijn missie voor eventjes volledig geslaagd. Vooral ook als, kort voordat de spoorbaan op het maaiveld aankomt, er opeens grind tussen het gras opduikt. Wat is een beter bewijs dat ergens een tram of trein heeft gereden dan dit soort kiezeltjes?
Precies.
De aandrang om een paar steentjes op te rapen als herinnering is op deze plek niet heel groot, aangezien andere restanten duidelijk maken dat dit stevig met struiken omheinde stukje niemandsland niet alleen door spoorliefhebbers is gefrequenteerd. Maar vooruit, één kiezeltje dan. En straks ergens flink de handen wassen.
Een eindje verderop, bij het viaduct onder de A44, zijn nog wat herinneringen aan de oude tram terug te vinden. Althans, daar lijkt het wel op. Op het ‘plafond’ van de onderdoorgang zijn twee smalle, parallel aan het fietspad lopende banen te zien in het beton. Vrij subtiel, het lijken afdrukken van de bekisting, maar dat zijn ze niet. Op de onderdoorgang voor auto’s zijn deze twee stroken in elk geval niet te zien. Het zijn afdrukken van de stroomgeleiders die ooit onder het viaduct zijn aangebracht.

Advertenties

5 thoughts on “Een achtbaan voor de Blauwe tram

  1. Hallo WIM. Hierbij wederom een link naar het viaduct. Misschien is het jou allang bekend ? Het viaduct heet(te) officieel het Klinkerbergerviaduct.

    vr gr Leo

    Like

  2. Dank je. Leuke beelden. Ik kom later nog uitgebreider terug op de geschiedenis van het viaduct. Jou ongetwijfeld allemaal bekend, maar het is allemaal wel leuk om te melden. Groet, Wim

    Like

  3. Nico van der Laan 2-11-2012:
    In de oorlog was het Klinkenbergerviaduct het object van verschillende bombardementen, want het was mooi om tegelijk een rijksweg (de latere A44), een NS-spoor viaduct en een NZH-tramviaduct te beschadigen. Ik herinner mij als klein jongetje een bombardement gericht op het viaduct en de bommen kwamen achter ons huis aan de Jacoba van Beierenweg terecht. Door de enorme druk kwam de grote ruit, zo groot als een winkelruit van onze woonkamer in één klap naar binnen. Mijn vader moest de opening provisorisch afdekken met oude deuren en luiken, want in die tijd bewaarde je alles en hij kon dit gelukkig regelen voor zijn gezin. Wij lagen in dekking achter de divan want er was luchtalarm en dan moesten wij dit doen van onze Pa. Ook herinner ik mij de tram boven op het viaduct in de morgenzon met de zon er achter en een 600-stel als zwart contrast op een rode morgenstondachetgrond, gezien vanuit de Antoniusschook in de Ter Haar Romenystraat in Voorhout met een vrij uitzicht tot aan de Sikkens verffabrieken (tegenwoordig AKZO) en het Klinkenbergviaduct. Tegenwoordig is ook dit deel van het landelijke Voorhout bebouwd en is dit vrije uitzicht verdwenen. Met vriendelijke groet, nicovanderlaan@hotmail.com

    Like

  4. Pingback: Herinneringen aan het Klinkenbergviaduct | Sporen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s