Opgeblazen pijlers, in de grond geslagen bielzen (1.4)

De Duitsers hebben grondig werk verricht toen ze in 1941 de pijlers van de spoorbrug over de Ringvaart bij Vijfhuizen opbliezen. Van het kunstwerk is zo’n 65 jaar later werkelijk niets meer terug te vinden. Het spoordijkje langs de brugwachterwoning maakt duidelijk waar het ding ongeveer moet hebben gelegen, maar verder zijn er geen aanwijzingen meer.

Aan de andere kant van het water, op Haarlems grondgebied, is er van de oude lijn eventjes helemaal niets te zien. Althans, de eerste paar honderd meter. De Zuidtangent, die op deze plek een riante duik naar beneden maakt onder de Ringvaart, heeft de omgeving danig verstoord. Maar daarna duikt de oude spoorlijn weer op in het landschap: als een eenvoudig, kaarsrecht fietspad.

De Haarlemmermeerlijn voerde destijds tussen Vijfhuizen en de halteplaats Nieuweweg voornamelijk door lege polders. Een oude kaart uit 1903, met een van de ontwerpen voor de Haarlemmermeerlijnen, laat louter akkers zien met een ietwat grillige, eeuwenoude verkaveling. Maar ook op een moderne kaart is nog altijd in één oogopslag te zien hoe het spoor hier destijds liep. De wijken Meerwijk, Schalkwijk en Boerhaavewijk zijn zo ongeveer tot aan de westelijke sloot van de spoordijk gebouwd.

De oostkant van de lijn is nog altijd onbebouwd en dat maakt het volgen van het tracé hier tot een aangename onderneming. Tussen het wuivende gras en de bloeiende margrieten, met een paar zingende leeuweriken in de lucht en uitzicht op ongerepte polders, is het allemaal best uit te houden. En ach, ook aan de westkant is het uitzicht nog wel te doen. Weliswaar hebben architecten hier en daar een meer dan geslaagde poging gedaan om huizenblokken op foeilelijke fabrieksgebouwen te laten lijken, maar voor het grootste deel bestaat de bebouwing daar uit vriendelijk ogende eengezinswoningen.

Aan de rand van de polders zijn her en der nog resten te vinden van oude spoorlijnen, zij het in een totaal onverwachte vorm. De hekken die ervoor moeten zorgen dat het vee in de weiden blijft, hangen aan massieve, half de grond ingeslagen bielzen. Leuk, want zo worden de wielrijders die over de oude spoordijk rijden op een speelse manier herinnerd aan de oude Haarlemmermeerlijnen. En ook praktisch, want een knappe koe die zo’n paal de grond uitkrijgt.

Ze zijn daar in Haarlem sowieso dol op bielzen. Her en der ligt er een over het slootje naast het fietspad als eenvoudige loopbrug. Ze zien er nog zo stevig uit, dat een mens zich al snel afvraagt of dit de originele bielzen zijn of restanten van de tuintrend uit de jaren ’70.
In de decennia na de opheffing van het spoor, zijn er een paar stevige onderbrekingen in de route ontstaan. De Zuidtangent slingert zich er ter hoogte van de Bernadottelaan dwars door heen. Omdat het wat lastig is om met fiets en al over veiligheidshekken te klimmen, is een kort ommetje door Schalkwijk noodzakelijk. Enkele honderden meters noordelijker, als achtereenvolgens de Boerhaavelaan, een klein sportcomplex en de Schipholweg het oude spoor doorsnijden, is er een aanzienlijk uitgebreidere omleidingroute nodig. De Boerhaavelaan is nog wel te doen, maar de hekken van de handboogvereniging Brederode zien er behoorlijk onneembaar uit. En er zal maar net een geoefend lid op wacht staan.

De omleiding blijkt overigens nog uitgebreider te zijn dan de wegenkaart doet vermoeden. De Schipholweg heeft namelijk geen fietspaden en de bermen zien er niet lekker toegankelijk uit. Om het oude spoor terug te vinden, is een tocht over de slingerende paden van het Burgemeester Reinaldapark noodzakelijk. Die zoektocht blijkt uiteindelijk weer wél eenvoudig te zijn, want het park houdt gewoon op waar de spoorlijn begint.
De trein stopte vroeger, als de passagiers dat wensten, aan de Nieuweweg. Heel vaak zal dat niet zijn gebeurd, want de halte lag destijds midden in het land, ver van de stad. Haarlem is inmiddels flink opgerukt: Parkwijk is er verrezen, op een steenworp afstand van de Nieuweweg. Decennia te laat voor de halte, helaas. Ze is al in 1932 gesloten, drie jaar voor de opheffing van de Haarlemmermeerlijnen. Daarna was het ook snel gedaan met de wachterwoning bij de halte. Het huisje – van hetzelfde type als de brugwachterwoning in Vijfhuizen – ging in 1938 tegen de vlakte.

 

Advertenties

2 thoughts on “Opgeblazen pijlers, in de grond geslagen bielzen (1.4)

  1. Hoi Wim,

    Als kleine jongen was ik altijd nieuwsgierig waarom er achter mijn flat in Haarlem treinrails lagen…Nu jaren later kom ik er via Internet achter dat dat de Haarlem – Aalsmeer spoorlijn was.
    Ik heb het voor mezelf een beetje op de kaart gezet, er ontbreekt echter nog iets…De draaibrug bij Vijfhuizen, die door de Duitsers in 1941 is opgeblazen.
    Kan er geen enkele foto van vinden, enkel maar de ophaalbrug (die is het dus niet) en de brug bij Aalsmeer (die is het dus ook niet).
    Is er ergens nog een foto van die brug? Er is ter plaatse helemaal niets meer van te vinden…

    Like

    • Dag Arthur,
      Ik heb wel foto’s gezien van de brug in aanbouw en hoe de brug is opgeblazen. Maar ik heb geen foto’s gezien van deze spoorbrug in bedrijf. Als je er ooit een tegenkom, hoor ik het graag want daar heb ik zeker belangstelling voor.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s