De verhuisde brugwachterwoning leeft voort, op talloze adressen (1.4)

En voor de verandering een volledig nieuw hoofdstuk. Een maand geleden kreeg ik het bericht dat spoorhuis 23, de brugwachterwoning bij Oude Wetering, nog steeds bestaat. Het huis is zeventig jaar geleden verplaatst naar de Lisserweg. Hier is het verhaal.

Voor de brugwachterwoning bij Oude Wetering leek eind jaren ’30 het laatste uur te hebben geslagen. Het huis aan de Huigsloterdijk moest plaats maken voor de verkeersbrug die de provincie op de plek van de spoorbrug wilde leggen. Ook een rijtje woningen ernaast moest weg. En daarmee kreeg de geschiedenis van brugwachterwoning 23 opeens een onverwachte wending.
In een van die te slopen huizen woonde Jeremias Wilhelmus Wesselius, een werknemer van Oude Weteringse handelsmaatschappij De Wetering. Of het een vooropgezet plan was, of dat hij het strijkgeld probeerde binnen te halen en vervolgens met het huis bleef zitten, weten zijn kinderen ruim zeventig jaar na dato niet meer. Maar toen er een veiling kwam van spoorwoning 23 besloot Jeremias Wilhelmus mee te bieden. En hij kreeg het huis, voor vijftig gulden. ,,Wel was er de bepaling bij dat hij het huis binnen een jaar moest slopen’’, zegt zijn zoon Gerard Wesselius nu. ,,In feite had hij dus alleen maar een flinke hoeveelheid bouwmaterialen gekocht. Maar toch, voor vijftig gulden… Het blijft een koopje.’’
Kort nadat Jeremias Wilhelmus het spoorhuis in bezit had gekregen, brak de oorlog uit. Hij verwachtte dat er van de bouw van de verkeersbrug voorlopig wel niets terecht zou komen, dat het huis daarom niet meteen weg hoefde en dat hij er dus met een gerust hart kon gaan wonen. Zijn verwachtingen kwamen echter niet allemaal uit. Zijn vermoeden over de verkeersbrug was juist – het ding zou er pas bijna een decennium later komen. Maar dat weerhield de overheid er niet van om hem aan zijn afspraak te houden. Slopen is slopen. Het spoorhuis moest tegen de vlakte.
Gerards broer Andries herinnert zich dat het gezin er al met al nog bijna een jaar heeft gewoond. Maar uiteindelijk zag zijn vader zich gedwongen om een aannemer het huis te laten ontmantelen. Die moest dat wel voorzichtig doen. Jeremias Wilhelmus Wesselius had een stukje grond gekocht aan de Lisserweg, een paar honderd meter van de oorspronkelijke plek van de spoorwoning. Daar liet hij het huis herrijzen.
Terwijl het gezin tijdelijk woonde in een oude tjalk, die in een van de vaarten van Oude Wetering lag afgemeerd, verrees aan de rand van wat nu Weteringbrug is spoorhuis 23. Volgens Andries was het afzien in die tijd. De tjalk had geen verwarming en geen sanitair. Een secreet, dat in het weiland naast maatschappij De Wetering stond, deed dienst als toilet. Het gezin trok daarom in november 1941 juichend in spoorhuis 23, ook al was het nog maar ternauwernood bewoonbaar. Het toilet moest worden doorgespoeld met een emmer water, rond het huis was een enorme modderpoel en de brug over de sloot voor het huis ontbrak waardoor de gezinsleden, vaak met een fiets over hun schouder, over een gammele plank moesten lopen. Maar alles was beter dan wéér een winter in de tjalk.
Andries Wesselius kan zich niet herinneren ooit bouwtekeningen of bestekken van het huis te hebben gezien. Toch is het volgens hem vrijwel exact nagebouwd. ,,Aan de buitenkant dan’’, vult broer Gerard aan. ,,Daar zijn alle maten gelijk. Anders past het houtwerk niet meer, hè? Ook de meeste ramen en deuren zitten op exact dezelfde plaats.’’
Aan de binnenzijde is spoorhuis 23 tijdens de herbouw echter totaal veranderd. Volgens Andries is de woonkamer bijvoorbeeld veel breder gemaakt en is de slaapkamer geschrapt die in het oorspronkelijke huis achter de voorkamer lag. De bijkeuken die zich eerst over de hele lengte van het huis uitstrekte, is aanzienlijk ingeperkt.
Hoewel het huis dezelfde vorm kreeg als spoorwoning 23, is het ook aan de buitenzijde geen exacte replica. Gerard Wesselius: ,,Het is veel soberder uitgevoerd. Alle tierelantijnen zijn weggelaten. De mooie betimmering onder de punt van de uitbouw is bijvoorbeeld niet teruggekeerd.’’
En dan zijn er nog de stenen van de buitenmuur. Volgens Andries Wesselius was het aanvankelijk de bedoeling dat alle stenen van het gesloopte spoorhuis zouden worden hergebruikt. De aannemer was ze al driftig aan het afbikken toen Jeremias Wilhelmus Wesselius een partij nieuwe stenen op de kop kon tikken. Daar gaf hij toch de voorkeur aan. Volgens Andries is de aannemer vervolgens rustig doorgegaan met afbikken en heeft hij de stenen van het gesloopte spoorhuis in Leimuiden opnieuw gebruikt. ,,Misschien zie je ze, zonder het te weten, nog volop als je door dat dorp rijdt’’, schrijft de in 1954 naar Canada geëmigreerde Andries in een email.
Op oude foto’s is de gelijkenis tussen de oorspronkelijke spoorwoning aan de Huigsloterdijk en de herbouwde woning aan de Lisserweg sprekend. In 2012 is dat een stuk minder geworden. De uitbouw met punt aan de zijkant van het huis is verdwenen, de dakpannen zijn vervangen, er is een forse aanbouw bijgekomen, de voordeur zit op een andere plek en het huis is witgeschilderd. De twee laatste veranderingen hebben direct met elkaar te maken. ,,Bij de grote verbouwing, in 1973, is de voordeur naar de zijkant van het huis gegaan. Het gat is met nieuwe stenen dichtgemetseld. Dat gaf een lelijk kleurverschil’’, zegt Gerard Wesselius. ,,We hebben het hele huis later nog laten zandstralen, in de hoop dat dat het probleem zou verhelpen. De oude stenen zagen er daarna inderdaad een stuk lichter uit, maar de nieuwe óók. Dat schoot dus niet op. Toen hebben we het huis in 1988 maar laten schilderen.’’
Binnen zijn nauwelijks originele onderdelen van het oude spoorhuis over. Op één na: de deurpost van de woonkamer. ,,Best wel lastig, want we hebben de deur hebben we speciaal moeten laten maken voor deze opening. Dat soort maten gebruiken ze tegenwoordig niet meer. Maar we vonden het zo aardig dat we het er graag voor over hadden.’’
Gerard Wesselius, die in het huis is geboren en er nu met zijn zus Rina woont, is niet van plan nog veel aan de herrezen spoorwoning te veranderen. ,,We zijn heel tevreden, zeker sinds we er een mooie serre aan hebben laten bouwen. Het is goed zo.’’ En hij is zeker niet van plan te gaan verhuizen. ,,Twee van mijn broers zijn naar Canada geëmigreerd en een andere naar de VS. Ze vinden het fantastisch dat ze, als ze weer eens in Nederland zijn, zo weer kunnen terugkeren naar het ouderlijk huis. Dit is de plek van hun herinneringen. Rina en ik bewaren die.’’

Advertenties

4 thoughts on “De verhuisde brugwachterwoning leeft voort, op talloze adressen (1.4)

  1. Leuk artikel!! Vooral omdat ik er mijn hele leven (50 jaar) al kom en weet hoe het er in de jaren 60 en 70 uitzag. Het was echt het huis van mijn oma en opa en nu van mijn tante en oom. Het enige huis, waar ik mijn hele leven al kom en ken.

    Like

  2. I am researching the familytree of Jeremias W Weselius re his wife Janneke de Blaeij related to my sister in Law and found this today ,I found it very interesting I would like to use it with your permission of-course !

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s