Achteruit door de grote, vlakke leegte (1.4)

Ik ben begonnen de hoofdstukken van Sporen 1 te herzien voor de vierde druk. Dit is het hoofdstuk Venneperweg-Bennebroekerweg.

Het is, om meteen maar met de deur in huis te vallen, eigenlijk maar een saai stuk tussen de stopplaats Venneperweg en de stopplaats Bennebroekerweg. Dat is het nu, en dat zal vroeger niet veel beter zijn geweest.

Het is een lang stuk langs de Nieuwerkerkertocht, dwars door akkers en velden. Het is Haarlemmermeer op zijn breedst, platst of wijdst, afhankelijk van de dimensie waarin men het wil bekijken.
Het spoor liep exact parallel aan de oostkant van de Nieuwerkerkertocht, tamelijk ver van de bebouwing van die tijd. Dat was voor een deel bewust gedaan. De grond nabij de dorpscentra was duur. De spoorbouwers kozen er daarom vaak voor hun stations en lijnen ver in het land te leggen. Dat de spoorwegen daardoor minder aantrekkelijk werden, namen ze maar voor lief. Reizigers hadden in die tijd toch vrijwel geen alternatief voor de trein.

Station Nieuw-Vennep stond trouwens nog redelijk dicht bij het dorp. Volgens de oude stafkaart uit het Gemeentearchief van Haarlemmermeer, was het zo’n 300 meter buiten de bebouwde kom neergezet. De daarop volgende stopplaats, Venneperweg, lag echter een kilometer buiten Nieuw-Vennep. De halteplaats dáárna, Bennebroekerweg, stond helemaal in the middle of nowhere. Er was vrijwel geen bebouwing van enige betekenis in de buurt. Het dichtstbijzijnde plaatsje was de Oude Secretarie, een anderhalve kilometer verderop gelegen, piepklein buurtschap. Erg druk zal het dus niet zijn geweest bij die halte.
Die rust bracht wel een soort gemoedelijkheid met zich mee. Er konden met het bedaagde stoomtreintje, dat nooit harder dan 30 kilometer per uur reed, dingen die in het huidige treinverkeer hoogstwaarschijnlijk tot ernstige rampen zouden leiden.
De Bennebroekerweg was destijds een stopplaats, een halte dus waar de trein slechts stopte als een passagier dat van tevoren aan de conducteur had gevraagd. In ‘Sporen door de Haarlemmermeer’ haalt historicus G. Russer het verhaal aan van een Hoofddorper die dat inderdaad netjes had gedaan. De conducteur had het op zijn beurt keurig aan de machinist doorgegeven, maar die was het vergeten. Pas na een paar kilometer kwam de Hoofddorper er achter dat de Bennebroekerweg allang was gepasseerd.
Hij klaagde bij de conducteur, maar zei er vervolgens meteen bij dat hij die paar kilometer wel terug wilde lopen. Maar de conducteur wilde daar niets van weten. ,,Nee hoor, de machinist is het vergeten, achteruit”, zei hij en liet de trein terugrijden naar de al gepasseerde halte.

Van de spoordijk waarop dit zich allemaal afspeelde, is zoals wel vaker in en rond Nieuw-Vennep helemaal niets meer terug te vinden. De spoordijk is vakkundig omgespit en bij de akkers getrokken. In Nieuw-Vennep is er, na al dat spitwerk, later ook nog het bedrijventerrein Pionier bovenop gelegd. Her en der volgt een straat de oude route, maar dat is meer toeval dan eerbetoon.
Bij een van de vorige verkenningen, in 2006, lag er nog een bielzenbrug over de Nieuwerkerkertocht naar Pionier. Ze is vervangen door een iets verfijnder uitgevoerde oeververbinding, zonder enig spoorelement. Ook deze herinnering aan de Haarlemmermeerlijnen is verleden tijd, hoewel menig deskundige ernstig betwijfelde of er originele H.E.S.M-bielzen in waren verwerkt.
Maar niet gewanhoopt: er is een nieuwe spoorherinnering voor teruggekomen. Aan de noordrand van Nieuw-Vennep is een park aangelegd. Althans, iets dat over een jaar of tien wel eens een park zou kunnen zijn. Nu is het nog een kale heuvel met wat groene sprieten die heen en weer zwiepen in de wind. Een van de wandelpaden in dit opgekalefaterde maanlandschap volgt exact de voormalige spoordijk. Heel lang duurt deze wandelsensatie niet. Al een paar honderd meter maken de Noordelijke Randweg en sloot met de uitstraling van een slotgracht al een einde aan het pad.

Tot enkele jaren geleden was die Randweg sowieso de uiterste grens voor een normale een spoorwandeling in Nieuw-Vennep. De directe route langs of over de treinbaan naar de Bennebroekerweg voerde over kilometers zompige klei. Dat is, zelfs voor de meest fanatieke spoorliefhebber, toch iets te veel van het goede.
Maar sinds 2008 ligt er een busbaan met fietspad naast de Nieuwerkerkertocht. De Zuidtangent is namelijk ook naar Nieuw-Vennep doorgestoten. En zoals op zo veel andere plekken, aapt deze hypermoderne busverbinding de Haarlemmermeerlijnen vrijwel exact na. Weliswaar hebben de plannenmakers er om hun moverende redenen voor gekozen om de busbaan aan de andere kant van de Nieuwerkerkertocht aan te leggen – waarschijnlijk omdat ze anders een flink stuk van Pionier moesten slopen. Maar verder volgt ze de oude route meter voor meter, tot ver in Hoofddorp.
De busbaan is afgewerkt op een manier die de spoorwegmannen destijds scheel van jaloezie gemaakt zou hebben. Ze steekt de Noordelijke Randweg en de Bennebroekerweg bijvoorbeeld over met grote, luxueus uitgevoerde viaducten (hoewel de railingen van een van de bruggen bij een flinke bries herrie maken als de muziek in een slechte horrorfilm). Het fietspad is een stuk simpeler: gewoon een stuk asfalt met een witte stippellijn in het midden. Het biedt echter wel de mogelijkheid de restanten van het oude spoor tamelijk comfortabel van dichtbij te bekijken.
Jammer alleen dat er helemaal niets te zien is.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s