Op zoek naar beelden van een beschoten trein

Een indrukwekkend verhaal en een vraag opgestuurd door Cor Zwaan. Wie kan hem verder helpen?

Op 9 september 1944, een zonnige zaterdagmiddag om half twee, stoomde ons eigen treintje met vierhonderd passagiers langs de Poel uit de richting Aalsmeer. Bij station Bovenkerk hadden twee Engelse jagers laag over de trein gescheerd, waarschijnlijk met de bedoeling personeel en passagiers te waarschuwen dat ze de trein moesten verlaten. Had de machinist het sein niet begrepen? Precies bij de spoorwegovergang Handweg doken acht jagers neer over de trein en bestookten de locomotief. Nu stopte de trein en de passagiers stoven naar alle kanten. Een aantal kwam in de sloot langs het spoor terecht. In het deel achter de locomotief zaten spoorwegwerkers, die op weg waren naar huis. Jacob Spaargaren, een Amsterdammer en vader van vier kinderen, had zijn broodzakje en zijn schop nog in zijn hand, toen hij getroffen werd.

Ook andere wegwerkers werden gewond. In de wagenmakerij van de gebroeders Terra, naast de spoorovergang, brak brand uit.
 De dorpsbevolking, net klaar met het middagmaal, schrok op. De dominee en de dokter holden al door de Dorpsstraat. Ze knielden neer bij de gewonden. ‘Hij is stervende,’ zei dokter Bomgaars, toen hij vader Spaargaren had onderzocht. Van Kuiken ging languit naast de man liggen om met hem te kunnen praten: ‘… Je bent op weg naar een ander thuis…’
 Toen Spaargaren het begreep, kwam er even een ontstelde trek op zijn gezicht. Na een ogenblik stamelde hij dat hij rooms-katholiek was. Toen bad de dominee langzaam het Onze Vader en de spoorman prevelde het mee; Al die tijd stond de locomotief nog te puffen op de overweg. Toen knielde kapelaan Steur naast de dominee neer en nam de geestelijke zorg over. De ggd van Amsterdam vervoerde de gewonden naar het Diaconessenziekenhuis. Daar stierf Jacob Spaargaren, vredig, niet wetend van de hongerwinter die over Amsterdam en zijn gezin zou komen.
 Ongemerkt was om half twee Kees Terra omgekomen, in de schuur achter de wagenmakerij. Hij was daar bezig geweest tabaksbladeren op te hangen om ze te laten drogen, toen de jagers op de locomotief neerdoken. Het spoor van kogels was dwars door de smidse gegaan, had de brand veroorzaakt en Kees gedood.
 De brand was snel geblust, en alles leek al in orde toen iemand Kees miste en hem ging zoeken in de schuur. Hij lag bij zijn tabaksbladeren; de kogel was dwars door zijn hoofd gegaan. Het gaf een enorme schok in het dorp en de polder. Busser liet zijn lichaam naar het lijkenhuisje op de gemeentewerf brengen en uitte zijn emotie slechts in één ongebruikelijke zin in het politierapport: ‘Ik kende hem goed’. En zo had Amstelveen zijn zoveelste oorlogsdode.
 ’s Avonds sleepte een locomotief uit Amsterdam de mankgeschoten trein naar het station Amstelveen……………
Citaat uit het boek ‘Jaren van verduistering, 
De bezettingstijd in Amstelveen’ van Catharina Visser

,,Mijn ouders en ik, Cor Zwaan, waren passagier op deze trein. Wij waren op bezoek geweest bij de fam. Kooy in Aalsmeer. Gerrit Kooy was kweker van rozen en anjers. Mijn moeder ging vaak bij deze familie werken in ruil voor voedsel. Vader stond op het balkon en moeder en ik  zaten in een coupé. Toen de aanval door de jagers begon ontstond er tumult in de coupé. De coupé was voorzien van houten glimmend gelakte banken. Mijn moeder wilde mij onder één van die banken duwen maar een man was haar al voor geweest en was er zelf onder gedoken. Ondanks smeekbede’s van mijn moeder wilde hij er niet onder uit komen. Mijn moeder heeft mij toen onder haar rok geduwd en is bovenop mij gaan zitten. Toen de aanval afgelopen was restte ons niets anders dan om van Bovenkerk naar Amsterdam, naar huis te lopen. Het beeld van één van de dodelijke slachtoffers die op een handkar werd afgevoerd is mij altijd bijgebleven.

Mijn vraag nu, is of  het mogelijk is om te achterhalen welke trein het in het bovenstaande verhaal betrof en of daar nog afbeeldingen van te achterhalen zijn.

Ik weet het, het is lang geleden maar als u mij op het “spoor” zou kunnen zetten dan zou dat heel fijn zijn.”
Cor Zwaan

Advertenties

8 thoughts on “Op zoek naar beelden van een beschoten trein

  1. Op 17 september 1944, dus 8 dagen na dit voorval, begon de algehele spoorwegstaking. 30.000 spoorwegmensen legden toen het werk neer. Er kon vanaf toen niet meer met de trein gereisd worden. De Duitsers lieten nog wel treinen rijden om geroofde materialen weg te voeren. Tussen Amstelveen en het Haarlemmermeerstation werden de rails gedeeltelijk opgebroken en naar Duitsland vervoerd. Er werd gezegd dat daar bommen van werden gemaakt, maar ze werden gebruikt om daar door de oorlog beschadigde spoorlijnen te herstellen. Op 20 augustus 1945 was het opgebroken gedeelte weer hersteld en gingen de treinen richting Aalsmeer en Uithoorn weer rijden.

    Like

  2. Dag Cor Zwaan,
    Over de treinen in en rond Aalsmeer zijn veel artikelen geschreven in Oud Nuus, uitgegeven door de Stichting Oud Aalsmeer, door Ad de Jonge, een treinfanaat die inmiddels overleden is. Hij heeft tussen 1978 en 1983 artikelen geschreven, en ook in 2000 en 2001 over het spoorverkeer in Aalsmeer tussen 1945-50. Hij heeft ook boekjes met foto’s samengesteld: Met G.A. Russer: Sporen door de Haarlemmermeer (Schoorl, 1984), en A.W.J. de Jonge: De Haarlemmermeerspoor-lijnen in oude ansichten (Zaltbommel, 2000). De Stichting heeft een website: http://www.stichtingoudaalsmeer.nl met info over Oud Nuus.
    De passage over de treinbeschieting in 1944 in het boek van Tini Visser klopt niet, wat mijn vader betreft, Jacob Spaargaren. Hij was bloemenkweker van de Uiterweg in Aalsmeer, was niet katholiek. Ik denk dat een verwisseling van verhalen over die tijd heeft plaats gevonden. Mijn vader zat in de wagon achter de locomotief en is in zijn long geraakt. Bloedtransfusies in het Diaconessenziekenhuis in Amsterdam hielpen niet meer, maar hij volledig bij kennis. Hoe hij naar Amsterdam vervoerd is weet ik niet. Tini Visser heeft Alzheimer en mij haar bronnen niet meer vertellen.
    Met hartelijke groeten, Jaap Spaargaren, Aalsmeer.

    Like

    • Mijn opa GH Boetekees was ook geraakt door een kogel sn Britse makelij..
      Uiteindelijk pas in 1949 / 50 weer hersteld…

      Like

  3. Pingback: Een zoektocht naar het verhaal achter een noodlottige aanval | Sporen

  4. Pingback: Een kritische blik op de beschieting bij de Handweg | Sporen

  5. goedendag mensen,

    Ik ben op zoek naar een foto van het station Amstelveen, uit de jaren 1940 – 1945.
    Dit ivm mijn boekverslag van Marga Minco, Het Bitterekruid.

    Kunt u mij misschien helpen aan mooie foto´s=

    Hartelijke groeten,

    Annouk Hol

    Like

  6. Hallo,

    Graag zou ik met dhr, Spaargaaren in contact willen komen over dit incident. Uit een bron van de NS zelf is bij mij naarvoren gekomen dat de trein niet door 8 maar door 10 jagers was beschoten. Ook werd in een schuur aan de handweg een vrouw gedood bij de aanval.

    Voor een documantaire over de luchtoorlog boven Nederland doe ik wat research. 2 jaar geleden heb ik de onheilsplek bezocht.

    Roy

    Like

    • Dag Roy,
      dank voor je reactie. Ik heb je emailadres doorgestuurd naar Jaap Spaargaren. Hij zal ongetwijfeld snel contact met je opnemen. Ik ben zelf trouwens ook erg benieuwd naar je informatie.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s