Sobere nostalgie op een Zuid-Hollands eiland

Als voorbereiding voor een serie over het openbaar vervoer in Zuid-Holland voor het Erfgoedhuis, bezoek ik onder meer een aantal musea waar bus, trein, tram en metro een rol spelen. Een blik achter de schermen: RTM-Ouddorp.

Wat roken die stoomlocs, zeg. En als ze stoom afblazen, moet je er ook niet naast gaan staan. Je vliegt in die luid sissende hogedrukstraal waarschijnlijk kokend je schoenen uit. Maar nostalgisch is het allemaal wel, hier in uiterste puntje van Zuid-Holland. Zo reisde men dus in, pak ‘m beet, 1910, 1930 of 1950. Sober en Spartaans, in stinkende kolenrook.

RTM-Ouddorp is een museum zonder opsmuk. De rijdende collectie is gehuisvest in een rechttoe rechtaan loods, de foto’s, kaarten, modellen en tramattributen in enkele keten. Het museumcafé bestaat uit een paar tafeltjes en stoelen en een geïmproviseerde koffiebar tussen de trams. Allemaal erg eenvoudig dus. Desalniettemin is het museum, voor wie van stoom, diesel of de Zuid-Hollandse eilanden houdt, een bezoek meer dan waard.

RTM-Ouddorp belicht de geschiedenis van de Rotterdamsche Tramweg-Maatschappij die na haar paardentramtijd in Rotterdam, haar koers verlegt naar het gebied buiten en vooral ten zuiden van de stad. De Rotterdamse haven groeit eind negentiende eeuw als kool, wat talloze bewoners van de Zuid-Hollandse eilanden aantrekt. Omdat die op gezette tijden familie en vrienden willen bezoeken, ontstaat er steeds meer behoefte aan vervoer tussen de stad en de eilanden. De RTM springt in 1898 in dat gat met interlokale stoomtrams.

In de jaren daarna stampt de Rotterdamsche Tramweg-Maatschappij een compleet netwerk uit de grond in de Hoeksche Waard en op Voorne-Putten, Goeree-Overflakkee en Schouwen-Duiveland. Met haar trams en veerboten knoopt ze alle eilanden aan elkaar. Ze vervoert daarbij niet alleen personen, maar ook steeds meer goederen. Om die op een nette manier te verschepen, legt de RTM in enkele plaatsen uitgebreide tramhavens aan. Ze ontwikkelt zelfs speciale bakken die makkelijk van schepen op tramstellen kunnen worden gehesen: containervervoer avant la lettre.

Na de Watersnoodramp stort het tramimperium snel in. Door het Deltaplan komen veel veerdiensten te vervallen, waardoor ook de tramexploitatie in duigen valt. Bovendien blijken veel trambanen door de stormvloed te zijn aangetast. Reparatie kost een vermogen. Halverwege de jaren ’50 verdwijnen de tramdiensten op Goeree-Overflakkee en in de Hoeksche Waard. In 1966 rijdt de laatste tram tussen Hellevoetsluis en Spijkenisse. Bussen nemen het vervoer definitief over. De RTM gaat enkele decennia later via de ZWN over in Connexxion.

De veelzijdige geschiedenis van de RTM komt in Ouddorp uitgebreid over het voetlicht. Het museum heeft meer dan vijftig rijtuigen in zijn collectie, waaronder stoomlocs, diesellocs – onder meer de typische houten motorwagen van de MBS – bijwagens en goederenwagens van de meest uiteenlopende soort. In de RTM-loods kunnen bezoekers in veel goederenwagens een kijkje nemen. Het museum toont op een eenvoudige, maar aansprekende manier hoe de wagons destijds zijn gebruikt.

En bezoekers kunnen dus een ritje maken met het oude spul. Gedurende de zomermaanden en op wisselende tijden daarbuiten rijden de stoom- en dieseltrams over de zes kilometer lange baan die RTM-Ouddorp tussen de Punt en de Kabbelaarsbank heeft aangelegd.

Het museum heeft ook vier bussen in zijn bezit. Geen van die wagens staat op dit moment in Ouddorp. RTM hoopt ze in de toekomst, als er wellicht meer ruimte in het museum beschikbaar is, alsnog te kunnen tonen.

Advertenties

One thought on “Sobere nostalgie op een Zuid-Hollands eiland

  1. Pingback: Workshoppen in een bloedhete tram | Sporen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s