Alphen.cc 20: het spoor herleeft onder de voeten van Cock Willers

Op 31 december 1935 sloot het grootste deel van de Haarlemmermeerlijnen. Vijfenzeventig jaar later trekt deze trein nog altijd zijn spoor door het landschap. Alphen.cc ging op zoek naar de tastbare herinneringen aan dit boemeltje in de Rijn- en Veenstreek. De laatste aflevering, waarin spoorliefhebber Cock Willers vertelt over zijn passie voor deze lijn.

Er zijn Haarlemmermeerlijnen-verzamelaars, er zijn grote Haarlemmermeerlijnen-verzamelaars en er zijn fanatieke Haarlemmermeerlijnen-verzamelaars. Daarna is er een hele tijd niets en volgt Cock Willers.

De werkkamer van de Bodegraver puilt uit met plakboeken, fotoboeken, landkaarten, luchtfoto’s, tentoonstellingspanelen, spoorkaartjes, tekeningen, documenten en spoorspullen van de meest uiteenlopende soort. In zijn computer staat bovendien nog een bijna onafzienbare reeks oude en nieuwe foto’s, van hem en van vele andere verzamelaars. Enkel en alleen over de Haarlemmermeerlijnen. ,,Sommige mensen verzamelen alles over álle spoorwegen, maar ik beperk me tot deze spoorlijn.”, zegt hij.

De liefde voor de Haarlemmermeerlijnen ontstond min of meer toevallig. ,,Toen we een keer over de A2 reden, vroeg mijn zoon Johan naar de twee opvallende, witte huisjes die daar in de polder staan. Ik wist dat ze bij de Haarlemmeerlijnen hoorden. Toen ik het er tijdens die autorit met Johan over had, ontstond het plan om het spoor ooit een keer te volgen. Gewoon kijken wat we zouden tegenkomen.’’

Dat plan ging in vervulling toen Willers korter ging werken. ,,Op dinsdag 8 mei 2001 zijn we voor het eerst gaan wandelen. Vanaf station Bovenkerk, want daar lag nog rails.’’ Hij haalt er een grote kaart bij, waarop hij de sporen van de Haarlemmermeerlijnen minutieus heeft ingetekend. Willers maakt met die kaart duidelijk dat hij dat ‘nalopen’ van de lijnen heel letterlijk heeft genomen. ,,We wilden elke meter volgen, precies op de plek waar het spoor ooit heeft gelegen.’’

Dat betekende dat hij en zijn zoon af en toe flinke toeren moesten uithalen om bij de oude lijn te komen. ,,Toen wij er liepen, was de brug bij Veldwetering gesloopt. En dat nieuwe bruggetje was er nog niet. Dus wat deden we: kleren uit en het water in. Het was lekker weer en we hadden geen zin om dat hele stuk weer terug te lopen.’’

Op een paar plekken heeft hij het spoor nog niet gevolgd. ,,Tussen Hoofddorp en Nieuw-Vennep moet je echt dwars door een akker. Dat willen we een keer doen als het hard heeft gevroren. En dan zijn er nog de kruisingen met de A4 en de A2. Die zullen we nooit nalopen. Te gevaarlijk. Het is jammer, maar het is niet anders.’’

Hij en zijn zoon hebben de meeste stukken ook inderdaad te voet afgelegd. ,,Dat is de enige manier om alles goed te zien. Als je loopt, heb je de tijd om goed om je heen te kijken. Zo zagen we dat tussen Nieuwkoop en Aarlanderveen alle oude bruggenhoofden nog aanwezig zijn. Over het spoor loopt nu de provinciale weg N231, maar als je er onder kijkt zie je de restanten van de spoorbruggen liggen.’’

Onderweg legde hij contact met iedereen die hem iets bijzonders over de spoorlijn kon vertellen, onder wie bewoners van verschillende spoorhuizen. Dat leverde hem naast vele verhalen, ook een enorme hoeveelheid historische foto’s, krantenknipsels en andere tastbare herinneringen aan het spoor op. Die verzameling vulde hij aan met bezoeken aan archieven en uitwisselingen met andere verzamelaars.

Willers houdt zijn kennis niet voor zichzelf. Al tijdens zijn wandelingen begon hij wat hij had geleerd, te delen met anderen. Hij pakt een klein, wit en buitengewoon verfomfaaid stuk karton van de tafel en laat het zien. Op de voorkant staat, heel schematisch, de loop van de Haarlemmermeerlijnen. Op de achterkant, nauwelijks leesbaar nog, de stations. ,,Dit had ik altijd bij me’’, zegt hij. ,,Als iemand me vroeg waar het spoor precies had gelopen, kon ik het meteen laten zien.’’

Al snel begon hij ook lezingen te geven. ,,De Historische Vereniging ‘De Proosdijlanden’ vroeg mij op hun jaarvergadering in Vinkeveen iets over de spoorlijn te vertellen. Nou, dat wilde ik graag.’’ In 2002 werd hij uitgenodigd om een bijdrage te leveren aan het boekje Zangsporen, een kunstproject met onder meer verhalen over De Ronde Venen. ,,Ik heb toen een stukje geschreven over het oude spoorhuis bij Veldwetering. Kort daarop verscheen er een interview in het Utrechts Nieuwsblad. De NCRV radio wijdde een uitzending aan Johan en mij. Later is een televisie-interview uitgezonden op BVN, de zender voor Nederlanders in het buitenland.’’ Verder werkte hij samen met kunstenaar Frank Bezemer toen die de sporen van de Haarlemmermeerlijnen in het landschap van De Ronde Venen liet terugkeren met enkele objecten en een speciale wandelroute.

Een van de voorlopige hoogtepunten van zijn Haarlemmermeerlijnenpassie is de tentoonstelling ‘Bello, een spoor door het veen’ die hij in 2004 op verzoek van Museum De Ronde Venen inrichtte. Deze tentoonstelling werd geopend met de ingebruikname van de maquette van het emplacement bij het station Vinkeveen. Later laat hij op zijn werkkamer de panelen zien van de tentoonstelling. ,,Ik heb ze bewaard, want ik word nog geregeld gevraagd om lezingen te geven. Als je iets wil laten zien, zijn ze erg handig.’’

Willers speurt voortdurend naar nieuwe feiten en overblijfselen van de Haarlemmermeerlijnen. Hij vindt het ronduit spijtig als hij iets moet laten schieten. ,,Een paar jaar geleden werd tijdens de aanleg van de HSL het viaduct afgebroken waar ooit de halteplaats Fransche Brug stond. Ik kon er helaas niet bij zijn, maar mijn vriend Kees van Haastregt, met wie ik vaak op pad ga, was er gelukkig wel. Onder het beton van het viaduct kwamen namelijk de oude bruggenhoofden van de spoorbrug te voorschijn. Kees heeft er mooie foto’s van gemaakt. Heb je die wel eens gezien?’’

Zodra er maar iets van de Haarlemmermeerlijnen boven water komt of tegen de vlakte gaat, zijn Cock Willers en zijn vriend Kees van Haastregt erbij om de zaak te bestuderen. Het liefst ook redden ze dan een paar restanten van een roemloos einde in een afvalcontainer. ,,Na de sloop van de brug bij Veldwetering zagen we een deel van het mechaniek liggen. We hebben gevraagd of we dat mochten meenemen. Dat was geen probleem. En in 2006 zijn we gaan kijken bij de sloop van het spoorhuis aan de Bennebroekerweg in Hoofddorp. Het dak was er al af en er was eigenlijk weinig meer dat de moeite waard was om te behouden. Behalve één getralied kelderraam. Dat was volgens mij het enige dat echt origineel was. ‘Mogen we dat hebben?’, vroegen we aan de sloper. Hij keek ons een beetje moeilijk aan, maar toen we de andere dag terugkwamen, had hij het netjes voor ons apart gezet.’’

Later laat hij in zijn tuin en schuur de trofeeën zien: de resten van de brug bij Veldwetering, een verzameling bielsresten, spoorspijkers en spoorschroeven en natuurlijk het raam van het spoorhuis aan de Bennebroekerweg. Kees van Haastregt maakte er kleine koperen bordjes bij die melden wat er is te zien en waar het vandaan komt, als was het een klein museum.

Rond een stukje ‘nagebouwd’ spoor liggen gladde kiezels. ,,Grind van de spoorbaan’’, legt hij uit. ,,Elke keer als ik over zo’n spoordijk loop, kan ik de verleiding niet weerstaan om een paar steentjes mee te nemen. Heb jij dat ook?’’

Vervolgens verklapt hij glimlachend dat hij vroeger helemaal niets met treinen had. ,,Mijn ulo in Amstelveen lag vlak naast het spoor. Ook in Mijdrecht woonden we met ons jonge gezin vlak bij de Haarlemmermeerlijnen. Ik zag die treinen voortdurend rijden, maar het deed me eigenlijk niets. En nu ben ik er helemaal door gegrepen. Grappig hè? Al denk ik eerlijk gezegd dat het spoor juist interessant is omdat het is verdwenen. Het is nostalgie. Het is afgerond, het is klaar.’’

Advertenties

One thought on “Alphen.cc 20: het spoor herleeft onder de voeten van Cock Willers

  1. Pingback: Een kleine reünie | Sporen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s