Alphen.cc 19: een vage herinnering aan station Alphen

Op 31 december 1935 sloot het grootste deel van de Haarlemmermeerlijnen. Vijfenzeventig jaar later trekt deze trein nog altijd zijn spoor door het landschap. Alphen.cc ging op zoek naar de tastbare herinneringen aan dit boemeltje in de Rijn- en Veenstreek. Aflevering 19: station Alphen aan den Rijn.

Dat is weer eens wat anders in Alphen aan den Rijn: een nieuw, fris station langs de oude Haarlemmermeerlijnen. Het maakt meteen duidelijk hoe het spoorwezen de afgelopen eeuw is veranderd. Er is op dit moment in Alphen weinig te vinden dat een Haarlemmermeerlijnen-reiziger zou hebben herkend als station. Goed, er liggen perrons en ook voor rails is gezorgd. Maar hoe nu verder? Waar kan hij zijn kaartje kopen? En waar is het wachtgebouw?
Wat een Haarlemmermeerlijnen-reiziger wel zou hebben herkend als een stationsgebouw is in 2007 tamelijk rigoureus tegen de vlakte gegaan. De gemeente en de NS wilden het stationsgebied in Alphen moderniseren en in die plannen was geen plek meer voor het uit 1879 stammende station – dat overigens niet voor de Haarlemmermeerlijnen, maar voor de lijn Leiden-Woerden is gebouwd. Het had geen waarde voor de toekomst, het was te weinig monumentaal en het stond vreselijk in de weg. Bovendien was het te duur. Opknappen kostte een miljoen euro en dan hadden de gemeente en de NS er eigenlijk nog niets aan.

De organisatie BAAC (Bouwhistorie, Archeologie, Architectuurhistorie en Cultuurhistorie) had in opdracht van Alphen aan den Rijn nog onderzoek gedaan naar de waarde van het station, maar de experts bleken weinig geestdriftig. Het station was weliswaar beeldbepalend, maar landelijk had het geen waarde, vertelde een woordvoerder van de BAAC in januari 2003 aan Alphen.cc. De plaatselijke historische vereniging plaatste enkele vraagtekens bij het onderzoek, maar stelde gelaten vast dat de kaarten voor het station kennelijk waren geschud.

Dat bleek ook wel. Al na een paar maanden gaf de gemeente toestemming voor de sloop. Het college was niet onder de indruk van de bezwaren die omwonenden hadden ingediend. Burgemeester en wethouders begrepen de emoties, zeker als het ging om één van de weinige historische gebouwen die Alphen rijk is, maar ze waren geen argumenten tegengekomen die echt hout sneden. Wethouder Bas Wienbelt stelde de bevolking destijds nog gerust door te verklaren dat het station niet helemaal verloren hoefde te gaan. ,,We kunnen nog een stukje historie verwerken in het nieuwe ontwerp.’’
En zo zetten de slopers in oktober 2007 hun hamers en beitels in het oude Alphense stationnetje. Heel behoedzaam, dat wel. Door zo netjes mogelijk te slopen, hoopten ze 95 procent van het materiaal te kunnen hergebruiken. Bovendien reden de treinen nog gewoon langs, en slopers weten heel goed dat reizigers het doorgaans niet erg op prijs stellen als een stuk muur hun coupé binnen komt zeilen.

Het nieuwe station is inmiddels vrijwel helemaal af, waarbij de belangrijkste verandering niet boven, maar onder het bouwwerk plaats heeft gehad. Alphen heeft een lange tunnel onder het spoor laten graven waardoor voetgangers en fietsers makkelijker vanuit de wijk Kerk en Zanen naar het centrum kunnen lopen. Ook voor treinreizigers is het een uitkomst. Vanuit die tunnel – die heel toepasselijk De Verbinding heet – kunnen ze eenvoudig en veilig van perron naar perron lopen. Vroeger moesten ze over het spoor zelf wandelen – wat betekende dat ze soms een aardig tijdje moesten wachten als er over die baan net een trein aan kwam.
Die tunnel is klaar. Officieel zelfs. Minister Eurlings heeft haar in februari 2010 geopend. Ook de rest van het station oogt voltooid. Bij een eerder bezoek, zomer 2010, werd er nog volop aan het bouwwerk gesleuteld. Vooral het gehamer aan de Fietsappel, de appelvormige fietsenstalling naast het station, was toen oorverdovend. Bij de perrons zag de boel er ondanks alle vernieuwingen nog enigszins armoedig uit. De oude overkappingen waren half weggebroken, en her en der gestut door ruwe houten balken. Wat er nog van resteerde van de golfplaten kappen, maakte een verwaarloosde indruk.

Een half jaar later is de Fietsappel klaar en volop in gebruik. De overkappingen boven de perrons zijn vervangen door moderne, grijs geverfde daken. Om het helemaal af te maken, hebben een paar forse sneeuwbuien het station een extra fris, feestelijk tintje gegeven,

Wat er nog niet is, is het stationspaviljoen. Alphen krijgt geen nieuw stationsgebouw met loketten, want reizigers helpen zich tegenwoordig bij een van de automaten zelf aan een kaartje. Wat de stad wel krijgt, is een stationspaviljoen: een fraai vormgegeven gebouw met bloemenwinkel, kiosk en toilet. Het moet verrijzen waar ooit het oude stationsgebouw stond (kon daar geen bloemenwinkel in, of is dat nou te simpel gedacht?). Op die plek is echter weinig activiteit merkbaar.

Een groezelige vlakte naast perron 1, waar zelfs een dikke laag sneeuw de omgewoelde rommel niet helemaal kan toedekken, is voorlopig de enige echt tastbare herinnering aan het gesloopte station. Op de muur van de fietstunnel is echter een andere, iets minder concrete verwijzing te vinden. Bij wijze van kunst zijn daar tegeltableaus aangebracht met enigszins vage afbeeldingen, zo op het oog uit een rijdende trein gefotografeerde stukjes Alphen. Op één van die platen is station Gouwsluis te zien en op een andere, jawel, station Alphen aan den Rijn.

Zo is er toch nog een stukje historie verwerkt in het nieuwe ontwerp.

Advertenties

One thought on “Alphen.cc 19: een vage herinnering aan station Alphen

  1. Leuk geschreven stuk, dank.
    Inderdaad belachlijk dat het station is weg gesloopt, er had makkelijk wat anders in dit karakteristieke Alphense pand gezet kunnen worden.
    Als doekje voor het bloeden,
    komt er weer wat voor terug, is de bedoeling.
    Nu al 2 jaar een grijze vlakte waar veel mensen en reizigers zich aan storen.
    Had het maar nooit gesloopt gemeente Alphen aan den Rijn,
    sloopgemeente Alphen dus.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s