Artikel Witte Weekblad: Ontdekkingsreis langs spoor

Schrijver/journalist Wim Wegman wandelde vijf jaar lang tussen Leiden, Haarlem, Hoofddorp, Amsterdam, Uithoorn, Nieuwersluis en Alphen aan den Rijn om de resten van het roemloos ten onder gegane spoornet de Haarlemmermeerlijnen te verkennen. Hij legde zijn beschrijvingen, observaties, gesprekken en historische vondsten vast in twee rijk geïllustreerde boeken: Sporen 1 en 2. Het tweede deel is onlangs verschenen.

Wegman raakte in de ban van de Haarlemmermeerlijnen toen hij als verslaggever in Haarlemmermeer begon. ,,Ik zag midden in Hoofddorp een stationnetje, zonder dat er ook maar een meter rails in de buurt lag. In de Hoofdvaart in Nieuw-Vennep stonden de restanten van een spoorbrug. Waar ik ook kwam, zag ik wel een spoorhuis of een station of een overblijfsel van een spoordijk. Ik besloot er voor de krant waar ik voor werkte, Haarlems Dagblad, een korte serie over te schrijven. Ik dacht met tien, vijftien afleveringen wel klaar te zijn. Want wat valt er over zo’n lijntje te schrijven? Het werden er dus zeventig.”

De Haarlemmermeerlijnen hebben namelijk iets verslavends, ondervond Wegman. ,,Het is niet zo maar een stuk spoor tussen een paar dorpen en steden. Het net kent talloze mysteries, drama’s en verrassingen. Het is onderdeel van de wereldgeschiedenis en de wereldgeschiedenis is onderdeel van het spoor. Wie de Haarlemmermeerlijnen volgt, stuit voortdurend op fascinerende feiten, gebeurtenissen en mensen.”

Wegman bundelde de eerste zeventig afleveringen, die tussen 2005 en 2007 in Haarlems Dagblad verschenen, in het boek Sporen. Dat bleek een inspiratiebron voor een reeks tentoonstellingen en culturele manifestaties in Haarlemmermeer, en werd daarvoor in 2008 onderscheiden met de Cultuurprijs Haarlemmermeer.

Kort daarop begon Wegman met de voorbereidingen voor het tweede boek, over het net buiten Haarlemmermeer. Hij volgde daarbij dezelfde aanpak als met Sporen 1. Wegman wandelde van halte naar halte en beschreef de restanten van het spoor. Bovendien sprak hij met de bewoners van alle overgebleven spoorhuizen. Hij lardeerde de verhalen met geschiedkundige feiten over de lijnen.

,,Het bijzondere aan de Haarlemmermeerlijnen is dat het net er feitelijk nog helemaal ligt. Het is op sommige plaatsen al bijna driekwart eeuw geleden verdwenen, maar de restanten zijn er nog steeds. Ze zijn vermomd als fietspad, als schapenweitje, wandelpad, autoweg of busbaan. Alleen tussen Nieuw-Vennep en Hoofddorp is een groot stuk verdwenen. Voor het overige zijn de tracé’s nog vrijwel in tact.”

Het mooiste restant van het spoor ligt tussen Wilnis en Oukooperdijk, vindt Wegman. ,,Het is moeiteloos te vinden, want het is sinds enkele jaren een officieel wandelpad. Het contrast tussen de veenweiden en de spoordijk – die een heel eigen begroeiing heeft – is heel mooi. De interessantste stukjes vind hij echter de delen waar het spoor de loop van straten en zelfs de vorm van hele wijken bepaalt. ,,In Hoofddorp en Haarlem, maar ook in Wilnis en Mijdrecht kun je de bochten die sommige wegen of wijkgrenzen maken alleen maar verklaren als je weet dat het spoor daar ooit liep. De treinbaan zelf is in een enkel geval volledig verdwenen, maar zijn contouren leven nog voort.”

Wegmans zoektocht bracht hem in contact met fascinerende mensen. ,,Vrijwel alle bewoners van de spoorhuizen hebben een passie voor hun woning. Sommigen lieten me trots elk onderdeel van het huis zien, van vloerplanken tot zolderbalken. Mensen zijn soms vier, vijf, zes jaar dag in, dag uit bezig geweest om de spoorwoning te restaureren. Ze waren dolgelukkig dat ze hun verhaal kwijt konden.”

Hij stuitte ook op bijzondere bedrijven, geschiedenissen en situaties. ,,De Haarlemmermeerlijnen waren de toevoerlijn naar Gebr. Koek in Mijdrecht, een roemrucht bedrijf waar tot 1986 grote aantallen treinstellen werden gesloopt. De Haarlemmermeerlijnen waren ook een van de weinige lijnen die een overgang met een rijksweg kenden. Het spoor was bovendien de aanvoerlijn en de slagader van de Schiphollijn.” Wegman beschrijft ook de moeizame aanleg van het spoor in Wilnis, Nieuwkoop en tussen Uithoorn en Alphen aan den Rijn en hij beschrijft het tumult en de fraude rond de opheffing van het spoor rond Aarlanderveen.

De Haarlemmermeerlijnen begonnen in 1912 en werden tot 1918 stukje bij beetje uitgebreid. Het net is echter nooit winstgevend geweest. In 1936 werd het gedeelte rond Haarlemmermeer en Alphen alweer gesloten. In de vijftig jaar daarna werden steeds meer delen gesloten. Op 30 mei 1986 ging het ook laatste stukje dicht, tussen Uithoorn en Nieuwersluis. Wegman heeft een aantal mensen gesproken die die laatste dagen van nabij hebben meegemaakt. Een van hen, de rangeerder Bart Boere, heeft hij in zijn boek uitgebreid geportretteerd. Als eerbetoon aan het levende verleden van de Haarlemmermeerlijnen kreeg Boere het eerste exemplaar van Sporen 2 overhandigd.

Wim Wegman: ‘Sporen 2, een zoektocht langs de resten van de Haarlemmermeerlijnen’ is te bestellen via boekenvandekrant.nl. De prijs is 22,50 euro. Wegman hield van zijn zoektochten een weblog bij. Dat is te vinden op haarlemmermeerlijnen.nl.

 

Hier het originele artikel

Advertenties

2 thoughts on “Artikel Witte Weekblad: Ontdekkingsreis langs spoor

  1. Geachte,
    Als geboren Aalsmeerder,vind ik het bedroefend dat U niets over het spoorlijntje hebt geschreven.
    Het is voor de Aalsmeerse kwekers van zeer groot belang geweest dat het spoorlijnje nog jaren heeft bestaan,als transportmiddel voor de aanvoer van brandstof voor de vele kwekerijen (kolen).
    Het traject liep van Uithoorn naar Aalsmeer.Ook was er een aftakking (heel vroeger) richting Haarlem,en ook een aftakking naar Bovenkerk,Amstelveen en Amsterdam. Het stationnetje in Aalsmeer is nog het enigste kopstation in Nederland.
    Ik hoop dat ik U nog wat wegwijs heb gemaakt.Ik zou U misschien nog wel meer kunnen vertellen,over aftakkingen .oa. in Uithoorn
    met vr/gr. J.Dobos

    Like

  2. Dag meneer Dobos, dank voor uw reactie. Het doet u misschien goed om te horen dat er in Sporen 1 én 2 ruim aandacht is voor voor de lijn van Uithoorn naar Aalsmeer (en verder naar Haarlem) en van Aalsmeer naar Amsterdam. Bovendien zijn alle Aalsmeerse spoorhuizen in het boek beschreven, waaronder het oude station Aalsmeer. In Sporen 1 komen ook enkele spoorliefhebbers aan het woord die een speciale band met Aalsmeer hebben, zoals een verzamelaar van Aalsmeerse poststempels. Groet, Wim Wegman

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s