Lastig Nieuwkoop

De verschillende dorpen betaalden graag mee aan de komst van de trein, maar ze wilden daar dan wel wat voor terug. Te veel soms.
In het boek ‘Nieuwkoop, beelden en fragmenten’, geeft Leendert Jansen in zijn bijdrage een aardig overzicht van de noten die een gemeente op zijn zang kon hebben. Eind december 1898 diende de HESM ‘met verschuldigden eerbied’ een aanvraag in voor een vergunning voor de aanleg van de spoorlijn Amsterdam-Uithoorn-Alphen over het grondgebied van de gemeente. Dat leidt tot groot enthousiasme bij de bevolking. Een aanzienlijke groep ingezetenen vraagt de gemeente om op het initiatief in te gaan. En dat doet Nieuwkoop. Ze geeft toestemming en ze biedt een jaarlijkse bijdrage van 500 gulden gedurende tien jaar. Maar dan moet de spoorwegmaatschappij wel aan een rij eisen voldoen.

De eerste ligt enigszins voor de hand: de HESM mag na de aanleg geen grote veranderingen aan het tracé aanbrengen. Kennelijk wilde de gemeente ten koste van alles uitsluiten dat de spoorwegmaatschappij als het contract eenmaal getekend was de lijn met een enorme boog om Nieuwkoop zou aanleggen. Je weet maar nooit, natuurlijk.
De tweede eis ligt ook een beetje voor de hand: de gemeente eist de bouw van een ‘behoorlijk station’, met wachtkamer en goederenbureau. Opmerkelijk is wel dat Nieuwkoop ook meteen maar de plaats bepaalt. Het stationsgebouw moet komen op de plek waar het spoor de Nieuwveenseweg kruist.
Kennelijk zijn de gemeentebestuurders zich, tijdens het opschrijven van de eisen, meer en meer spoorwegmagnaten gaan voelen. Hun volgende eis heeft weinig meer met de aanleg van de spoorlijn te maken, maar meer wat er op gebeurt. De Nieuwkoopse bestuurders verlangen namelijk dat er dagelijks zes treinen richting Amsterdam vertrekken, én dat er vanuit de richting Amsterdam zes treinen per dag hun kant uit komen.
Bij die richtlijnen voor de dienstregeling blijf het niet: de HESM krijgt ook de opdracht mee om op de dagen dat er veemarkt is in Amsterdam en in Leiden ten behoeve van de plaatselijke boeren een veewagen te laten meerijden. Op gepaste tijden, schrijven ze er voor de zekerheid bij, zodat ze die spoorweglui later nog kunnen vertellen hoe laat die wagens er tussen geschoven moeten worden. Je kunt niet voorzichtig genoeg zijn met dat stadsvolk.
Nu ze toch met dit soort details bezig zijn, nemen de Nieuwkopers ook de bepaling op dat rijks- en gemeentepolitie-beambten vrij moeten kunnen reizen over het hele traject. Als ze een voortvluchtige crimineel op de hielen zitten, moeten ze uiteraard geen kostbare tijd verliezen met allerlei gedoe over treinkaartjes en zo.
Tot slot eisen de Nieuwkopers dat de trein op 1 januari 1902, een kleine drie jaar later dus, zal rijden. De dorpsbestuurders daar houden duidelijk van aanpakken.

Dat aanvangsjaar is dus niet gehaald. De trein gaat pas 13 jaar dáárna rijden. Het was echter niet de enige eis die de HESM niet wil of kan vervullen. De spoorwegmaatschappij meldt, overigens alweer enkele jaren later, dat de minister er bezwaar tegen heeft dat de plek van het station en wensen over de dienstregeling in de subsidievoorwaarden zijn opgenomen. De HESM belooft dat ze haar best zal doen voor Nieuwkoop, maar houdt wel een slag om de arm. Ze wil voorkomen dat eisen van de ene gemeente in tegenspraak zijn met bijvoorbeeld de eisen van de Haarlemmermeerpolder.
Nieuwkoop is niet onder de indruk van dat antwoord, al verhoogt het tijdens de onderhandelingen wel de jaarlijkse subsidie van 500 naar 800 gulden. Maar verder blijft de gemeente tegenstribbelen. Jansen haalt in elk geval een brief van de minister van Waterstaat aan waarin hij de gemeente meldt dat het zijn competentie is om de dienstregeling van te stellen. Na dit duidelijke antwoord staakt de gemeente haar gesputter.
Overigens komt Nieuwkoop uiteindelijk ruimschoots aan zijn trekken met het aantal ritten per dag. Met de veetransporten is de HESM ook niet zo moeilijk. Klanten zijn klanten niet waar? Blijft alleen de vraag of politiebeambten vrij reizen hebben gekregen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s