Met de Vossloh 708 over de Oude Baan

Het enige stuk Haarlemmermeerlijn waarop nog steeds treinen rijden, ligt in Haarlem. Het is heel eenvoudig te vinden. Loop in station Haarlem naar Spoor 1, kijk over de rand van het perron en volg met het oog het spoor naar het oosten. Zie daar, het tracé waarop ooit de stoomtrein richting Hoofddorp en Aalsmeer tufte.
Dit klinkt misschien een beetje flauw of simpel, maar het is werkelijk zo. Na de opheffing van de Haarlemmermeerlijnen is het tracé gewoon blijven liggen. De Hoofdwerkplaats van de NS, of Nedtrain zoals het nu heet, vond het namelijk wel makkelijk om een eigen aanvoerlijn te hebben. Daarom liggen er buiten station Haarlem niet twee sporen (wat voor het treinverkeer van en naar Amsterdam redelijk zou volstaan) maar drie. Dat is goed te zien onder het spoorviaduct aan de Voormalige Oude Weg – waar de spoorlijnen vrij open en bloot overheen liggen – en aan de spoorbrug over het Spaarne. Vooral als hij openstaat zijn de drie paar spoorrails niet te missen. Opmerkelijk is trouwens dat de voormalige Haarlemmermeerlijn nog steeds zijn eigen brugdek heeft, hoewel de spoorbrug na de opheffing van de die lijn nog ingrijpend is vernieuwd.
Als het tracé er nog ligt, dringt zich natuurlijk onmiddellijk de vraag op: zijn de originele rails nog ergens te zien? Woordvoerster Carola Belderbos van de Nederlandse Spoorwegen moet het antwoord op die vraag schuldig blijven. ,,Maar als u zelf wilt kijken op het terrein, wil ik dat wel voor u regelen”, biedt ze aan.

En zo staat op een regenachtige dag in juni Manolito Fijma klaar met een Vossloh 708, een uit de kluiten gewassen rangeerlocomotief. Hij meldt de ‘verkeersleider’ per mobilofoon – want elke beweging op het spoor moet gemeld worden – dat hij op weg gaat naar ‘het Kerkhof`. In het vakjargon van Nedtrain wordt daarmee het uiterste stukje werkspoor bedoeld, tegenover de Joodse Begraafplaats aan de Amsterdamsevaart. Meer plekken op dit rangeerterrein hebben een bijzondere naam. Zo zijn er ‘de Berg’, ‘de Schijf’ – vroeger lag daar een grote draaischijf waarop een locomotief naar een ander spoor kon worden gedraaid – ‘de Bosjes’ en ‘de Oude Baan’. ,,Ik denk dat dat het stuk is waarnaar je op zoek bent”, zegt Fijma bemoedigend.
Het zicht op de Oude Baan wordt een beetje belemmerd omdat er enkele, met grote zeilen afgedekte treinstellen op staan. Bovendien sluit er een wirwar van andere sporen op aan. Toch is het oude lijntje er makkelijk uit te halen. Het maakt ter hoogte van station Rijksstraatweg een bocht die exact in de richting gaat van de spoordijk, aan de andere kant van de N200/Amsterdamsevaart.
Fijma parkeert zijn Vossloh 708 op één van de werksporen, stapt uit en gaat te voet langs het stukje voormalige Haarlemmermeerlijn. De bielzen zijn oud en verweerd, maar dat zijn ze elders op het terrein ook. De spoorrails zijn nog iets roestiger dan rails normaal al zijn en de merktekens er op zijn nauwelijks te lezen. Of dit de originele Haarlemmermeerlijnrails zijn, kan Fijma echter niet zeggen. ,,Ik heb er nooit op gelet”, bekent hij en begint een spontane zoektocht naar jaartallen en merktekens. ,,Deze zijn uit 1960”, zegt hij bij een werkspoor, een eindje verderop naast de Oude Baan. Dat jaartal staat op een van de bevestigingsstukken waarmee de rails aan de bielzen zijn vastgemaakt. ,,Daar kun je het vaak aan zien.” Bij de oude Haarlemmermeerlijn ontbreken dat soort jaartallen echter. Wel is er aan de inkepingen op de bielzen te zien dat de rails, als ze nog authentiek zijn, een of meer keer zijn verplaatst. ,,Het lijkt me sterk dat de Oude Baan nog origineel is”, besluit Fijma na een tijdje. ,,Volgens mij zijn de rails hier best wel vaak opgeschud.”

Voorbij de beschadigde wagons klimt de oude lijn omhoog naar de spoordijk, waarop de twee sporen naar Haarlem en Amsterdam liggen. De Oude Baan heet hier ‘de Berg’, maar het is nog steeds het restant van de oude Haarlemmermeerlijn. ,,Hier vandaan gaat het in één ruk door naar station Haarlem”, legt Fijma uit. Even later, als hij zijn oude teamchef Hans Hoonhout tegenkomt, kan hij niet nalaten om bij hem te informeren of op de Oude Baan de originele rails uit de tijd van de Haarlemmermeerlijnen liggen. ,,Jazeker”, antwoordt hij stellig. ,,Die zijn gewoon blijven liggen. Ze hebben het spoor een klein stukje doorgetrokken naar het oosten, dat wel, maar verder zijn ze overal van af gebleven. Maar als je het zeker wil weten, moet je Ruud Legger bellen. Dat is een van onze gepensioneerde medewerkers. Op dit gebied is hij een wandelende encyclopedie.”
In de plezierig klinkende stelligheid van Hoonhout brengt Legger onmiddellijk een paar flinke nuances aan. ,,Het tracé is inderdaad niet veranderd, maar of daar nog de originele rails op liggen: mijn hemel, ik zou het niet weten. Rails worden natuurlijk geregeld vervangen. Hoe vaak? Dat ligt er maar helemaal aan. Op het hoofdspoor slijten de rails het snelst, daar zijn ze sowieso vervangen. De rails op de werkplaats worden minder intensief gebruikt. Daar zouden nog originele sporen kúnnen liggen. Maar, tja, ik zou niet weten in welke administratie ik dát moet nagaan, Het verschil tussen oud en nieuw is tamelijk lastig te zien, want het profiel van toen is hetzelfde als nu. Als ik heel eerlijk ben, denk ik dat de kans dat de originele rails er liggen niet erg groot is. Ik schat dat die hooguit tien procent is.”
Dat klinkt inderdaad niet bemoedigend. Hoewel, het is natuurlijk maar hoe je er tegenaan kijkt. Schat van tevoren de kans in om 70 jaar na de sluiting met een locomotief op een authentiek stukje Haarlemmermeerlijn te rijden. Dan is 1 op 10 statistisch gezien helemaal nog niet zo beroerd.

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s