Het spoor wijst heimelijk de weg

Haarlem en Haarlemmermeer hebben zich niet echt uitgesloofd met verwijzingen naar de oude Haarlemmermeerlijnen. Behalve de Spoorstraat in Nieuw-Vennep en de Stationsweg in Hoofddorp zijn er eigenlijk geen van gemeentewege gekoesterde herinneringen aan het oude spoortje. Nou vooruit, de Spoorbrug over de Hoofdvaart in Hoofddorp heeft haar naam behouden, maar dan houdt het ook wel op.
Toch houden Haarlem en Haarlemmermeer, ook al verwijzen ze er in het openbaar nauwelijks naar, het ruim 70 jaar geleden opgeheven spoor op opmerkelijk veel plaatsen nog stilletjes intact. Of de grondeigenaren hebben gewoon niet zo veel zin om de resten op te ruimen, dat kan natuurlijk ook. Het is in elk geval heel leerzaam om de route van de oude spoorlijn eens na te lopen.
Waarom is Hoofddorp op sommige plaatsen zoals het is? Omdat er een spoor liep.
Waarom is het westelijke deel van de Pabstlaan zo breed? Omdat daar ooit een breed rangeerterrein lag. Hoofddorp was het knooppunt van een paar lijnen, en hier konden locomotieven en wagons op het goede spoor worden gezet.
Waarom buigt de Pabstlaan op zo’n rare manier af en is daar niet gewoon een kruising? Omdat daar de lijnen Nieuw-Vennep-Hoofddorp en Haarlem-Hoofddorp bijeenkwamen, en treinen moeten nu eenmaal geleidelijk de bocht om.

Zoals op wel meer plaatsen in de beide gemeenten is te zien, vonden de wegenbouwers van die tijd het prettig om gewoon het tracé van het spoor te volgen. Voor de lijn was al heel veel zand aangevoerd, dat legt een stuk prettiger aan.
Eigenlijk, met wat gevoel voor dramatiek, zijn al die overgebleven wegen een eerbetoon aan het kleine legertje grondwerkers dat aan het begin van de vorige eeuw in de polder neerstreek. Deze arbeiders, zandhazen werden ze ook wel genoemd, sliepen in keten rond hun werk, een beetje zoals de polderjongens na de droogmaling van de Haarlemmermeer, alleen dan iets minder primitief. Het zand werd met schuiten uit Lisse en later per spoor uit IJmuiden aangevoerd. En er was nogal wat zand nodig, want vooral in de veengebieden bleven de spoordijken verzakken zonder tot rust te komen.

Ook in Hoofddorpse woonwijken hebben de stedenbouwkundigen zich vaak nog heel behoorlijk aan het tracé van de Haarlemmermeerlijn gehouden, zoals tussen de Pabstlaan en de oude halte aan de IJweg goed is te zien. Het spoor vermomt zich weliswaar af en toe als een plantsoen, zoals bij de Diemermeerstraat, of een strook met moderne villa’s en boerderettes, zoals langs het straatje de Waterwolf naast de Geniedijk, maar is steeds met wat verbeeldingsvermogen eenvoudig uit het moderne straatbeeld te destilleren.
Even voor de Waterwolf ligt, langs een vaartje midden in een wat saai, maar keurig parkje, een raar, betonnen blokkerig ding. Het is een resterend bruggenhoofd van de oude lijn over de Nieuwerkerkertocht. Het is totaal vervallen en vol scheuren, waar het kalk uitstroomt als was het een hevig bloedende wond. Maar het staat er nog wel.

Na de Waterwolf en na de Weg om de Noord is de oude spoorlijn niet meer te missen. Ze ligt er als een kleine kopie van de Geniedijk, evenwijdig aan het Werelderfgoed, te rusten in het land. Margrieten wuiven zachtjes langs de voormalige spoorsloot, waar de waterlelies het riet insluiten en de kikkers kwaken. De spoorlijn als natuurgebied. Als herinnering nog helemaal niet zo gek.
Zo is Haarlemmermeer dan ook wel weer.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s