De bevroren tijd aan de Hoofdvaart

Slechts van een paar stations langs de Haarlemmermeerlijnen is de naam van de architect bekend. Wie de talloze andere huizen heeft ontworpen, is niet duidelijk. Het is zelfs niet bekend of het één architect is geweest, of dat het er verschillende zijn geweest. Hoe dan ook, ze hebben een knap staaltje werk afgeleverd. De uiteenlopende huizen, haltegebouwen en stationnetjes zijn ongelooflijk goed herkenbaar. Wie er ooit één heeft gezien, herkent de andere bij wijze van spreken in één oogopslag.
Zo is het dus ook met het spoorhuis aan de Hoofdweg-Westzijde in Nieuw-Vennep, pal achter het voetgangersbruggetje over de Hoofdvaart. ’t Haventje heet het, wat op zichzelf een wat malle naam is voor een brugwachterhuisje midden in de polder. ,,Eerlijk gezegd heb ik geen idee waarom het zo is genoemd”, zegt bewoner Harm Kattenberg. ,,Maar we vonden het wel grappig, dus we laten die naam maar aan de gevel hangen.”
Kattenberg is nu een paar jaar eigenaar van het pand en apetrots op zijn brugwachterwoning. ,,Dit is zo’n mooi, zo’n schitterend huis. We hadden het al jaren op het oog en toen het te koop kwam, was het gauw geregeld. Dit is ons droomhuis. Ja hoor, dat kun je rustig zeggen.”
Kattenberg kent de brugwachterwoning al minstens 35 jaar. ,,In 1970 werkte ik bij een timmerbedrijf hier in Nieuw-Vennep. De vader van mijn toenmalige baas woonde hier. Tussen de middag ging ik er vaak lunchen. Ik dacht toen nog niet: dít wil ik later hebben. Maar ik vond het al wel meteen een erg mooi huis. De oude spoorhuizen hebben een bepaalde sfeer, een bepaalde uitstraling die mij wel aanspreekt.”

Het huis is flink gemoderniseerd. ,,Er zit nu bijvoorbeeld een badkamer in, om een kleinigheidje te noemen. Daar deden ze in 1912 nog niet aan”, zegt Kattenberg lachend. Toch zijn de sfeer, een groot deel van de inrichting en tal van oude details van de brugwachterwoning bewaard gebleven. Van de hardgranieten dorpels en het ingenieuze katrolsysteem waarmee het zijraam kan worden opengedraaid, tot de authentieke bijna manshoge voorraadkelder. ,,Wat aan dit huis onmiddellijk opvalt, is hoe stevig het is gebouwd. Dikke muren, zware kozijnen. Het is al die jaren goed onderhouden, hoor, maar er zit nog altijd geen scheurtje in. Terwijl het toch niet is onderheid.”

Dat er überhaupt een brugwachterhuis langs de Hoofdvaart staat, is opmerkelijk genoeg te danken aan het toenmalige Ministerie van Oorlog. De spoorwoning had weliswaar een zeer vredelievende bedoeling: namelijk het huisvesten van de man die de ophaalbrug over de Hoofdvaart moest open- en weer dichtdraaien. Maar dat zo’n soort brug er kwam, met brugwachter dus en met brugwachterhuisje, was het werk van de militaire autoriteiten. Voor het Hoofdvaart had het eigenlijk veel meer voor de hand gelegen om een iets hogere vaste brug te bouwen. Veel en omvangrijk scheepvaartverkeer heeft de vaart immers nooit gekend. Het Ministerie van Oorlog wilde echter geen spoordijken en -bruggen hoger dan 60 centimeter in het gebied voor de Geniedijk, dat in geval van oorlogdreiging onder water moest worden gezet. Als daar dan droge plekken overbleven, had de hele operatie geen zin.
Kattenberg bewaart een foto uit de jaren ’30 waarop het kleine ophaalbruggetje is te zien, net op het moment dat er een stoomloc overheen rijdt. Het huis ziet er nog vrijwel hetzelfde uit als op die foto. Kattenberg: ,,Er is een kleine erker aangebouwd. En o ja, de kleine vensterruitjes van toen zijn vervangen door grote ramen. Maar verder is alles aan de buitenkant nog vrijwel authentiek.” Het heeft zelfs nog, als een van de weinige spoorhuizen, de originele kale gevel, met grijsbruine bakstenen. De meeste andere huizen zijn door de eigenaren inmiddels witgeverfd – of witgepleisterd.

Het gebouwtje blijkt binnen opmerkelijk veel groter dan het van buiten oogt. ,,Het zit ontzettend efficiënt in elkaar”, zegt Kattenberg. ,,Er is nauwelijks verloren ruimte. Het heeft wel toch gevolg dat de trap naar boven uiterst steil en smal is, maar goed dat is een kwestie van wennen.” Ondanks de soberheid en efficiëntie waarmee het is gebouwd, is er volgens Kattenberg destijds niet beknibbeld op de kwaliteit. Dat is bijvoorbeeld goed te zien aan het houtwerk onder het dak, legt hij uit. ,,Dat is een van mijn favoriete onderdelen van dit huis. Het is zo mooi gedaan. Zo stevig en zo mooi afgewerkt: dat zie je niet meer in een moderne woning.”

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s